Της Νικολέττας Γ. Καββαδία

Ενδεικτικές Απαντήσεις

Α1. Τα αίτια της υπογεννητικότητας σύμφωνα με το Κείμενο 1 είναι πολλαπλά. Από τα οικονομικά προβλήματα, την εργασιακή ανασφάλεια, την ελλιπή μέριμνα της Πολιτείας μέχρι την υπογεννητικότητα που συνδέεται με την κρίση των σχέσεων και τη μεταβολή προτύπων και ιδεών στην ψηφιακή εποχή, την περιβαλλοντική υποβάθμιση, στην γεωπολιτική αβεβαιότητα , την τεχνητή νοημοσύνη που μεταβάλλει τις κοινωνίες , αλλά και τα κινητά τηλέφωνα που έχουν αλλάξει τον τρόπο επικοινωνίας των νέων, καθώς οι επικοινωνιακές ιστοσελίδες προβάλλουν εξωραϊσμένα πρότυπα, τα οποία δυσχεραίνουν τις ουσιαστικές ανθρώπινες επαφές.

Β1.

1β – 2β – 3α – 4α – 5α

Β2.α.

Αίτιο: «η χρήση smartphones» και «τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης»

Αποτέλεσμα: - «έχουν αλλάξει τον τρόπο αλληλεπίδρασης των νέων»

- «καλλιεργούν εξιδανικευμένα πρότυπα σχέσεων, εμφάνισης και επιτυχίας»

«Έτσι δημιουργούν ... κοινωνικής απομόνωσης και ψυχολογικής δυσφορίας»

Η πρόθεση της συντάκτριας είναι να αποδείξει την άποψή της ότι αίτια της υπογεννητικότητας δεν είναι μόνο τα οικονομικά προβλήματα, αλλά και η χρήσης smartphones και ων μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν αρνητικά αποτελέσματα.  Συγκεκριμένα τα αποτελέσματα που προκύπτουν είναι οι αλλαγές στους τρόπους αλληλεπίδρασης των νέων και η αύξηση της μοναξιάς. Έτσι, επιχειρεί να πείσει τον αναγνώστη για την ορθότητα της άποψής της.

Β2.β.

Γιατί: δηλώνει αιτιολόγηση. Αναφέρει τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να γίνεται διαχωρισμός στα νιάτα και στα γηρατειά.

Λοιπόν: συμπέρασμα. Καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι νέοι και οι ηλικιωμένοι δεν έχουν τα χαρακτηριστικά που θα περιμέναμε με βάση την ηλικία τους.

Β3.

Ασύνδετο σχήμα: Ο συγγραφέας με το ασύνδετο σχήμα δίνει έμφαση στα χαρακτηριστικά της νεανικής ηλικίας, τα οποία είναι η επαναστατικότητα, η αγάπη για την καινοτομία και το ασυμβίβαστο πνεύμα. Πυκνώνει τον λόγο, προσδίδει γοργό ρυθμό και εγείρει το συναίσθημα του αναγνώστη.

Πρώτο πληθυντικό πρόσωπο: Ο συγγραφέας με το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο προσδίδει καθολικότητα εντάσσοντας τον εαυτό του στο σύνολο των ανθρώπων οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να προσδιορίζουν τα νιάτα και τα γηρατειά των ανθρώπων, όχι με βάση την ηλικία, αλλά τη συμπεριφορά, την ιδεολογία και τις δράσεις τους. Έτσι το ύφος γίνεται οικείο, άμεσο, ζωντανό και παραστατικό.

Συνυποδήλωση / μεταφορά: Ο συγγραφέας με τη συνυποδήλωση/μεταφορά αισθητοποιεί τα χαρακτηριστικάτης παρόρμησης και της εξέλιξης των νέων. Παράλληλα, ευαισθητοποιεί τον αναγνώστη για την ανάγκη συγκρότησης κοινωνιών που δεν αποτελούνται μόνο από ανθρώπους με νεανική νοοτροπία, προσελκύοντας, έτσι, το ενδιαφέρον του. Ο λόγος γίνεται ζωντανός και παραστατικός προκαλώντας την προσοχή και το ενδιαφέρον του δέκτη.

ΘΕΜΑ Γ

Το ποιητικό υποκείμενο φαίνεται να καλεί τους αναγνώστες να αγωνιστούν με χαρά για μια ουσιαστική ζωή, απορρίπτοντας καθετί που τους καταπιέζει. Σε β΄ πρόσωπο Προστακτικής απευθύνεται άμεσα σε κάθε αναγνώστη, προτρέποντάς τον να απελευθερωθεί από τη θλίψη που τον εγκλωβίζει και τον οδηγεί σε οδυνηρούς συμβιβασμούς («Χτύπα…σκουπίδια»). Με επαναλαμβανόμενες συμβουλές – προτροπές καλεί τους αναγνώστες  να παλέψουν για την κατάκτηση της χαράς και της ανεμελιάς («Πρέπει…να χαρής»). Χρησιμοποιώντας το β΄ ενικό πρόσωπο και την προστακτική ή προτρεπτική υποτακτική έγκλιση (χτύπα, πέταξε, μη φοβηθείς) δημιουργεί έναν διάλογο με τον δέκτη και τον παρακινεί να ζήσει χωρίς θλίψη. Τον ωθεί μέσα από την αντίθεση «ξύδι- μέλι» να απελευθερωθεί από το βάρος της αρνητικής κριτικής που μπορεί να τον ενοχλούν ή να τον πληγώνουν. Αντ’ αυτού θα πρέπει να απολαμβάνει την ανέμελη ζωή και τις χαρές της, προτροπή που γίνεται αισθητή με την χρήση της παρομοίωσης «σαν βλύσμα» .

Προϋπόθεση, όμως, γι’ αυτό είναι η αυτογνωσία, εκθέτοντάς τον εαυτό τους στο φως κι έτσι με τόλμη,  να διεκδικήσουν τη ζωή που τους αξίζει («Μα πρώτα…το πάτημά σου»). Στο κάλεσμα του ποιητικού υποκειμένου θα ανταποκρινόμουν με κριτική διάθεσηδιαμορφώνοντας μια ανάλογη φιλοσοφία και στάση ζωής. Θα λειτουργούσα με βάση το carpe diem αδράχνοντας τις ευκαιρίες για τις ομορφιές της ζωής. Πρέπει να διαχειριζόμαστε τη θλίψη και τη στενοχώρια με τέτοιο τρόπο ώστε να εκτιμάμε τη χαρά και την απόλαυση με αγώνα για μια καλύτερη ζωή σε μια ανθρωποκεντρική κοινωνία.

ΘΕΜΑ Δ

Οι συνθήκες της ψηφιακής κοινωνίας και η μοναξιά

Α’ ζητούμενο: Λόγοι αύξησης των επιπέδων μοναξιάς στην εποχή μας

-Οικονομικά προβλήματα – ανεργία – φτώχεια – ανισότητες – εκμετάλλευση – ανταγωνισμός: Homo hominoid lupus

-Εντατικός – ασθματικός ρυθμός ζωής – μηχανοποίηση – έλλειψη ελεύθερου χρόνου

- Καταναλωτισμός – ατομικισμός – αλλοτρίωση – ηθική αναλγησία - κρίση διαπροσωπικών σχέσεων

- Ανορθολογική κρίση της τεχνολογίας – μέσα κοινωνικής δικτύωσης: εικονική πραγματικότητα - εξιδανικευμένα πρότυπα - μη ρεαλιστικές προσδοκίες.

- Αλλοτρίωση – Φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας (βία, εγκληματικότητα, παραβατικές συμπεριφορές)  - διάρρηξη των δεσμών εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης. -Κρίση του θεσμού της οικογένειας.

Στερεοτυπικές αντιλήψεις / ηλικιακός ρατσισμός.

Β’ ζητούμενο: τρόποι συνεργασίας των νέων με τους ανθρώπους τρίτης ηλικίας για να θεραπευτεί η μοναξιά

- Άμβλυνση κοινωνικών ανισοτήτων – λύση οικονομικών προβλημάτων - κοινωνική δικαιοσύνη – ανθρωποκεντρική κοινωνία

Ανθρωπιστική παιδεία – πολιτική και κοινωνική συνείδηση- Ψηφιακός εγγραμματισμός - καθοδήγηση στη χρήση νέων τεχνολογιών

-Εποικοδομητικός διάλογος – συνεργασία  

-Εθελοντισμός - Κοινωνικά προγράμματα συγκατοίκησης/φιλοξενίας.

-Συνεργασία στο πλαίσιο πολιτιστικών δράσεων για την επανασύνδεση με στοιχεία

της παράδοσης (μουσική, χορός, μαγειρική).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:  Η συνεργασία και η αλληλεγγύη προϋπόθεση για κοινωνική πρόοδο και ευημερία.