Η δική τους «ανάπτυξη» – Τα δικά μας καθήκοντα

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), μέσω του «Ελλάδα 2.0», αποτελεί κυρίαρχο μονοπωλιακό χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ που, για την περίοδο 2021-2026, ο προϋπολογισμός του ξεπερνά τα 35 δισ. ευρώ (επιχορηγήσεις και δάνεια). Μέχρι τον Απρίλιο 2026, η χώρα έχει λάβει 24,6 δισ. ευρώ (απομένουν 11 δισ.). Μια συστηματική ανάλυση της κατανομής των πόρων, των όρων χρηματοδότησης-δανειοδότησης και των μεταρρυθμίσεων που το συνοδεύουν αποκαλύπτει ότι το Ταμείο λειτουργεί πρωτίστως ως ένας μηχανισμός επιτήρησης και ενίσχυσης της κερδοφορίας του ξένου και ντόπιου μεγάλου κεφαλαίου. Ταυτόχρονα η εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από το ξένο (ευρωπαϊκό) εντείνεται, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας ως χώρας «υπηρεσιών» στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας. Εξάλλου, το αφήγημα της θεαματικής «ανάκαμψης» βασίζεται κυρίως στους δικούς τους «δημοσιονομικούς» δείκτες, οι οποίοι όμως δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική κατάσταση στην παραγωγική βάση της χώρας.

Υπό αυτή την έννοια, το Ταμείο Ανάκαμψης δεν αποτελεί απλή «βοήθεια» προς την Ελλάδα. Είναι ένα αυστηρά κατασκευαστικά δεσμευτικό πρόγραμμα όπου η εκταμίευση των πόρων συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, οι οποίες εγκρίνονται από τα χρηματιστικά ιμπεριαλιστικά κέντρα της ΕΕ (όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Αυτό σημαίνει ότι η επιτήρηση συνεχίζεται, οπότε η υποτελής ελληνική κυβέρνηση δεσμεύεται να εφαρμόσει πολιτικές που επιβάλλονται από τους λεγόμενους ευρωπαϊκούς θεσμούς, που άμεσα η έμμεσα επιβεβαιώνουν την κατάργηση της εθνικής κυριαρχίας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής. Όπως αναφέρεται, η Ελλάδα βρίσκεται υπό καθεστώς post-programme surveillance(1) και η εκταμίευση δόσεων εξαρτάται από την πιστή εφαρμογή των βάρβαρων, μνημονιακού τύπου, μεταρρυθμίσεων.

Το πλαίσιο αυτό διασφαλίζει ότι οι πόροι θα κατευθυνθούν σε τομείς που εξυπηρετούν τη στρατηγική της ΕΕ και των μεγάλων ευρωπαϊκών μονοπωλίων, όπως η «πράσινη» και «ψηφιακή» μετάβαση, που απαιτούν τεράστιες επενδύσεις σε τεχνολογία και υποδομές, τις οποίες ελέγχουν πολυεθνικοί μονοπωλιακοί όμιλοι.
Οι ιμπεριαλιστές δανειστές δεν το κρύβουν ότι το «Ελλάδα 2.0» εστιάζεται και στο ποιος θα είναι ο τελικός αποδέκτης των χρημάτων. Ενώ οι πόροι στην ουσία προέρχονται από το δημόσιο χρέος (επιχορηγήσεις) και δάνεια της ΕΕ, η κατανομή τους ευνοεί τους «μονοπωλιακούς μεγάλους παίκτες». Τα δάνεια του RRF (17,73 δισ. €) διοχετεύονται μέσω τραπεζών κυρίως για επενδυτικά σχέδια του ξένου και ντόπιου κεφαλαίου που «απαιτούν ιδία συμμετοχή», αποκλείοντας de facto την πλειοψηφία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Τα κονδύλια κατευθύνονται σε μεγάλα έργα ΑΠΕ, ψηφιοποίησης δικτύων και υποδομών, τα οποία αναλαμβάνουν κυρίως εισηγμένοι όμιλοι (ενέργειας, κατασκευών, τηλεπικοινωνιών) μαζί και χώρια με ξένες πολυεθνικές. Οι κλάδοι Ενέργειας, Τουρισμού και Βιομηχανίας (και τα οπλικά συστήματα) συγκεντρώνουν πάνω από 80% των χορηγήσεων. Αυτή η διαδικασία, όπως είναι λογικό, επιταχύνει τη συγκέντρωση του κεφαλαίου, οδηγώντας στο χτύπημα μικρότερων επιχειρήσεων και στην κυριαρχία των μεγάλων μονοπωλίων στην ελληνική αγορά.
Όμως η εξάρτηση-υποτέλεια στο ξένο μονοπωλιακό κεφάλαιο έχει δύο όψεις: Οι ψηφιακές και πράσινες τεχνολογίες (ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, servers, software) εισάγονται κατά βάση από ευρωπαϊκούς και πολυεθνικούς κολοσσούς. Τα δάνεια του Ταμείου ουσιαστικά «ανακυκλώνονται», επιστρέφοντας ως πληρωμές στις μητρικές εταιρείες του εξωτερικού «…σαν όρος για τη χορήγηση δανείου (σ.σ. κρατικού) μπαίνει να ξοδευτεί ένα μέρος του για την αγορά προϊόντων από την πιστώτρια χώρα και κυρίως για την αγορά ειδών εξοπλισμού, πλοίων κτλ […]. Ο Κρουπ στη Γερμανία, ο Σνάϊντερ στη Γαλλία […] είναι πρότυπα τέτοιων εταιριών στενά συνδεδεμένων με τις γιγάντιες τράπεζες και με την κυβέρνηση και που δεν είναι εύκολο να τις «παρακάμψει» κανείς όταν συνάπτει δάνειο» (Λένιν: Ιμπεριαλισμός…). Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που ευνοούνται (ενδεικτικά) είναι: Siemens Energy (Γερμανία) στον ΑΔΜΗΕ, Vestas (Δανία) & Siemens Gamesa (ΑΠΕ Ισπανία/Γερμανία), Schneider Electric (Γαλλία -ψηφ. υποδομές), Ericsson (Σουηδία) & Nokia (Φινλανδία) για 5G και ψηφιακές υποδομές, υποστηρίζοντας τη Vodafone, τη Nova και τον ΟΤΕ-Telekom, SAP (Γερμανία) & Microsoft/Oracle (Ευρωπαϊκές θυγατρικές), Vinci (Γαλλία -κατασκευές) & Hochtief (Γερμανία- κατασκευές) κ.ά. Οι «ντόπιες» μεγάλες (με ξένες συμμετοχές-όμιλοι) κατασκευαστικές και ενεργειακές εταιρείες λειτουργούν ως ενδιάμεσοι ή κύριοι ανάδοχοι, απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος των επιχορηγήσεων. Οι όμιλοι ΔΕΗ, ΑΔΜΗΕ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Μυτιληναίος κ.ά. είναι οι πρώτοι στη λίστα και η χρηματοδότησή τους από το Ταμείο ωφελεί έμμεσα ή άμεσα ευρωπαϊκούς κολοσσούς που παρέχουν τεχνολογία, εξοπλισμό και τεχνογνωσία.

Παράλληλα, για να στηριχτεί ακόμη περισσότερο η «ανταγωνιστικότητα» θεσμοθετείται η συνεχής συμπίεση του εργατικού κόστους. Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν λειτουργεί έστω και γι’ αυτή την καπιταλιστική παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, αφού επιτείνει τη στρεβλή εξαρτημένη ανάπτυξη και αναδιαρθρώνει ακόμη περισσότερο την ελληνική οικονομία με όρους έντονου αλλά «ελκυστικού» μονοπωλιακού κέρδους. Παρά τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης για την «έγκαιρη απορρόφηση» και τις «θετικές αξιολογήσεις», το Ταμείο ενισχύει με βάση τη «μονοκαλλιέργεια» (τουρισμός, ενέργεια) την πολύπλευρη εξάρτηση. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι και η προώθηση της ευέλικτης εργασίας, με την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, και ο περιορισμός των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Στο επίπεδο μάλιστα της «απονομής δικαιοσύνης» ευνοείται η ταχεία εκτέλεση συμβάσεων σε όφελος του μεγάλου κεφαλαίου και διευκολύνεται η ρευστότητα των μεγάλων επιχειρήσεων. Παράλληλα ενισχύεται η διείσδυση ιδιωτικών κεφαλαίων σε κοινωνικά αγαθά, όπως η υγεία, η παιδεία και η ασφάλιση.

Τον Αύγουστο του 2026 για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) πρέπει όλες οι πληρωμές-διανομές και η επίτευξη των τελικών στόχων να έχουν ολοκληρωθεί. Η κυβερνητική στρατηγική, εν μέσω της «δημοσκοπικής εκλογικής αποδρομής» της, θα κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων σε μεγάλες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιδιώκοντας περισσότερα κομματικά οφέλη. Έχει τη σημασία του η αποκάλυψη των «διαδρομών χρήματος» προς συγκεκριμένους ξένους και ντόπιους πλουτοκράτες που στηρίζουν πολιτικά πρόσωπα ή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Εδώ θα πρέπει να συνυπολογισθεί ότι τον Απρίλιο του 2024 ξεκίνησε έρευνα (και ολοκληρώνεται;) από την ευρωπαϊκή εισαγγελία σε 10 μεγάλες εταιρείες για παρατυπίες (αδιαφάνεια, συχνή αναθεώρηση έργων με πολιτικές παρεμβάσεις υπέρ «φίλων» και «κολλητών» κ.ά.) στην κατανομή κονδυλίων ύψους 2,5 δισ. ευρώ, εστιάζοντας σε έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, εξέλιξη που μαζί με τα άλλα σκάνδαλα μπορεί να προσδιορίσουν πολιτικές εξελίξεις.

Επιπλέον, η περίοδος μετά το 2026, όταν οι πόροι του RRF θα στερέψουν, προβλέπεται δύσκολη. Το δημόσιο ληστρικό χρέος θα παραμένει υψηλό, ενώ η οικονομία θα είναι πιο εξαρτημένη όταν, όπως αναφέρεται, μετά το Ταμείο Ανάκαμψης νέα «mega-πακέτα» στήριξης θα εισέλθουν στη χώρα. Κι όπως γράψαμε παλαιότερα στον Λαϊκό Δρόμο, «για τους εραστές του ονείρου της Ευρώπης της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας, για μια ακόμα φορά θα πνιγούν μέσα στα βρόμικα νερά της ιμπεριαλιστικής πολιτικής και των συμφερόντων του μεγάλου δυτικοευρωπαϊκού κεφαλαίου».

Το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελλάδα, πίσω από τον μανδύα του εκσυγχρονισμού και της «πράσινης μετάβασης», λειτουργεί ως ένας μηχανισμός υποτέλειας. Η καπιταλιστική «ανάκαμψη» που διατυμπανίζει η κυβέρνηση αφορά τα κέρδη των αφεντικών της σε βάρος των εργαζομένων, όταν φορτώνει με νέα δυσβάσταχτα χρέη, περιστολή δικαιωμάτων, καταστολή τον λαό, αλλά και συμμετοχή στις φιλοπόλεμες ιμπεριαλιστικές πολιτικές της ΕΕ.

«…Ο αγώνας ενάντια στην αντιλαϊκή κυβερνητική πολιτική, μέσα από την ενίσχυση του μαζικού εξωκοινοβουλευτικού αγώνα, ήταν ο κύριος άξονας της πάλης του κόμματός μας, όπως καθορίστηκε από το 6ο Συνέδριο. Ενίσχυση που δεν μπορούσε και δεν μπορεί να γίνει πάρα μόνο με μια γραμμή απόρριψης του συμβιβασμού με τα κυβερνητικά μέτρα, με την ανάπτυξη μαζικών εργατικών, λαϊκών και νεολαιίστικων αγώνων, με την οργάνωση εργατοϋπαλληλικών απεργιών και φοιτητικών κινητοποιήσεων καλά προετοιμασμένων που να έχουν συνέχεια και κλιμάκωση, με τη διεξαγωγή ενωτικών μαζικών διαδηλώσεων και συλλαλητηρίων που να συσπειρώνουν όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο γύρω από ένα κοινό στόχο, με την προσπάθεια διεύρυνσης του μετώπου των αγώνων ώστε να αποκτήσει ένα παλλαϊκό και πανελλαδικό εύρος, να γίνει ένας αποτελεσματικός παλλαϊκός αγώνας αναχαίτισης της αντιλαϊκής πολιτικής….» (7ο συνέδριο Μ-Λ ΚΚΕ).(1) «Μετα-προγραμματική εποπτεία». Είναι μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την παρακολούθηση οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης μελών της ΕΕ που ολοκλήρωσαν προγράμματα χρηματοοικονομικής βοήθειας ή αλλιώς εφαρμογής ληστρικών μνημονίων.

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος