«Πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα», Κλαούζεβιτς
Μπορεί ο ορισμός για τον πόλεμο του Πρώσου θεωρητικού Κλαούζεβιτς (1780-1831) να ακούγεται κυνικός αλλά συμπυκνώνει με εύστοχο τρόπο την ουσία των πολεμικών συγκρούσεων.

Στις μέρες μας είμαστε μάρτυρες πολλών ανοιχτών μετώπων με ισχυρότερα αυτά της Ρωσίας – Ουκρανίας, Ινδίας – Πακιστάν και φυσικά τη γενοκτονία της Παλαιστίνης από την ισραηλινή στρατιωτική μηχανή. Η ανθρωπότητα έζησε τη φρίκη του Α΄ και Β΄ παγκόσμιου πολέμου, ενώ αρκετοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι ζούμε το πρελούδιο ενός Γ΄ γενικευμένου πολέμου με τις ιμπεριαλιστικές χώρες να ακροβολίζονται αναζητώντας πρόσφορο στρατόπεδο.

Οι πόλεμοι στην εποχή μας μπορούν να διακριθούν στους παρακάτω γενικούς τύπους. Είναι αυτοί που διεξάγονται ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές χώρες και που είναι άδικοι και από τις δύο πλευρές (πχ Α΄ Παγκόσμιος), αυτοί που γίνονται ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και σε καταπιεζόμενα έθνη ή λαούς που είναι δίκαιοι από την πλευρά των δεύτερων και αυτοί που διαδραματίζονται ανάμεσα σε εξαρτημένα εθνοκράτη που χρήζουν ειδικής προσέγγισης.

Ιδιαίτερο σχήμα αποτελεί ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος που ξεκινάει με σύγκρουση ανάμεσα στη φασιστική τριάδα (Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία) και τις δυτικές καπιταλιστικές χώρες αλλά και τη Σοβιετική Ένωση που ξεκινά και επισφραγίζεται ως αντιφασιστικός. Δεύτερο ιδιαίτερο σχήμα είναι οι εμφύλιοι πόλεμοι και ειδικότερα αυτοί που γίνονται ανάμεσα στις λαϊκές δυνάμεις και την αστική τάξη και έχουν επαναστατικό χαρακτήρα. Οι κομμουνιστές δεν είναι και δεν πρέπει να είναι γενικά και αόριστα ενάντια στους πολέμους όπως δεν είναι γενικά και αόριστα ενάντια στη βία.

Ο πόλεμος είναι δίκαιος ή άδικος και κανένα κλάμα των ειρηνιστών (πασιφιστών) δεν μπορεί να κρύψει τα βαθύτερα αίτιά του. Αν ήταν έτσι δεν θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε τον αντιφασιστικό πόλεμο, το ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, το β΄ αντάρτικο κλπ.

Απέναντι στους πολεμοκάπηλους, τον εθνικισμό, τον πασιφισμό, τα ξόρκια και τους άλογους εξοπλισμούς προβάλλει αμείλικτο το σαρωτικό ερώτημα. Ποια πολιτική συνεχίζει ο πόλεμος, ποιος ωφελείται, πού οδηγούν οι συγκρούσεις; Ένα ζήτημα είναι οι «χαροκαμένες μάνες». Ένα δεύτερο και πιο βαθύ είναι το γιατί του πολέμου. Στην Ουκρανία πχ αντί να φωτογραφίζουμε καμένα σπίτια ένθεν κακείθεν είναι πιο ουσιαστικό να αναλύσουμε γιατί οι δυτικοί εξοπλίζουν τον φασίστα Ζελένσκι και γιατί ο ιμπεριαλιστής Πούτιν καταβροχθίζει εδάφη στα ανατολικά της Ουκρανίας ή την Κριμαία. Απέναντι στις απολυτότητες τύπου «πάντα έτσι ήταν», «καταδικάζουμε τη βία απ’ όπου κι αν προέρχεται» και άλλες εύηχες και ασπόνδυλες ρήσεις, οφείλουμε, αν θέλουμε να είμαστε επιστημονικοί και ταξικοί, να σκάβουμε βαθύτερα, να βλέπουμε λαϊκότερα και ιστορικότερα. Αναμφίβολα κάθε τύπος πολέμου ή σύγκρουσης έχει θύματα, εκβαρβαρίζει ήθη και έθιμα, σκληραίνει τους ανθρώπους, διαλύει υποδομές, φτωχαίνει τους λαούς. Κανείς δεν μπορεί να εύχεται την έλευση της πείνας, του φόβου, του βαρβαρισμού. Αλλά κανείς επίσης δεν μπορεί να εύχεται ταξική ή διεθνή ειρήνη με κάθε τρόπο και με το πιστόλι στον κρόταφο. Το σύνθημα «δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη» είναι ολόσωστο.

Αφήσαμε τελευταίο αλλά ισχυρότατο το επιχείρημα του δίκιου και της πίστης μετά την τελευταία τυπολογία των πολέμων. Ένας λαός που αγωνίζεται για το δίκιο και τη λευτεριά (Οκτωβριανή, Κινέζικη Επανάσταση, Βιετνάμ κλπ), οπωσδήποτε θα βρει τους αναγκαίους τρόπους να οργανώσει αυτό το δίκιο σε νικηφόρα βάση. Με άλλους όρους, αν έχει τη στρατηγική θα ανακαλύψει τρόπους τακτικής ακόμα και αν περάσει από ήττες ή σκοπέλους.

Θανάσης Τσιριγώτης