του Βασίλη Λιόση - Πρωτοβουλία για την Ανασυγκρότηση του Κομμουνιστικού Κινήματος

Α. Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΥ

Β. Η ΣΥΝΘΗΚΗ BRETTON WOODS

Γ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΤΑΒΑΛΟΜΕΝΩΝ ΙΣΟΤΙΜΙΩΝ

Δ. Ο ΜΑΡΞ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Ε. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ: Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΓΙΟΜ ΚΙΠΟΥΡ

ΣΤ. ΤΑ ΠΕΤΡΟΔΟΛΑΡΙΑ

Ζ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ SWIFT: ΑΛΛΟ ΕΝΑ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

Η. ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αρκετές αναλύσεις εφορμώντας από την απαγωγή του Μαδούρο και την εισβολή των αμερικανικών στρατευμάτων στη Βενεζουέλα, συσχετίζουν –και όχι άδικα– αυτές τις εξελίξεις με το λεγόμενο πετροδολάριο.

Το πετροδολάριο είναι μια συμβολική ονομασία αφού πρόκειται για τα δολάρια των ΗΠΑ τα οποία συνδέθηκαν στο παρελθόν με τη διεθνή τιμολόγηση του πετρελαίου. Γιατί, πότε και πώς συνέβη αυτό; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Α. Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΥ

Ο κανόνας του χρυσού καθιερώνεται από τη Μεγάλη Βρετανία το 1816-1821 (πρώτος κλασικός κανόνας χρυσού). Στη συνέχεια από το 1870 ως το 1914 σχεδόν όλες οι ισχυρές οικονομίες τον υιοθετούν. Στον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο ο κανόνας διακόπηκε και το 1925-1931 πραγματοποιείται μια σύντομη επαναφορά. Το 1931-1933 σημειώνεται η οριστική του κατάρρευση.O κανόνας του χρυσού προέβλεπε τις συναλλαγματικές ισοτιμίες στο διεθνές εμπόριο. Κάθε εθνικό νόμισμα αντιστοιχούσε σε μια συγκεκριμένη ποσότητα χρυσού. Αυτό σήμαινε πρακτικά την απαγόρευση εκτύπωσης χρήματος που δεν αντιστοιχούσε σε συγκεκριμένες ποσότητες χρυσού. Η ισοτιμία μεταξύ δύο εθνικών νομισμάτων καθοριζόταν από την αντιστοίχιση του κάθε εθνικού νομίσματος σε αυτήν την ποσότητα χρυσού. Το σύστημα αυτό εξασφάλιζε χαμηλό πληθωρισμό και μια σχετική σταθερότητα στις διεθνείς ανταλλαγές. Ωστόσο, υπήρχαν περιορισμοί που είχαν να κάνουν με την έλλειψη ευελιξίας της νομισματικής πολιτικής, με το πεπερασμένο της ποσότητας του χρυσού και τις δυσκολίες εξορύξεων, με έκτακτες περιστάσεις όπως η διεξαγωγή των πολέμων που απαιτούσαν την εκτύπωση χρήματος προς εξυπηρέτηση των πολεμικών αναγκών και με τη δημιουργία ανισοτιμιών στην παγκόσμια οικονομία εξαιτίας της δυνατότητας των πιο ισχυρών οικονομιών να συγκεντρώνουν με μεγαλύτερους ρυθμούς αποθέματα χρυσού. Η ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας απαιτούσε όλο και περισσότερο μεγαλύτερο όγκο δολαρίων τα οποία όμως βρίσκονταν σε αναντιστοιχία με τα αποθέματα χρυσού. Καταλύτης για την κατάρρευση του κανόνα του χρυσού ήταν η κρίση του 1929 αν και πρέπει να διευκρινιστεί πως ο κανόνας βρισκόταν σε κρίση από τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο. Η κρίση απαιτούσε ρευστότητα, δημόσιες δαπάνες και υποτίμηση, μέτρα που έρχονταν σε αντίθεση με τους περιορισμούς που έθετε ο κανόνας του χρυσού. Όλοι οι παραπάνω παράγοντες οδήγησαν στην κατάρρευση του συγκεκριμένου κανόνα και έτσι φτάσαμε το 1944 σε ένα νέο σύστημα νομισματικών συναλλαγών που καθορίστηκε από τη συνθήκη του Bretton Woods.

Β. Η ΣΥΝΘΗΚΗ BRETTON WOODS

Με βάση τη νέα συνθήκη, κάθε νόμισμα ήταν συνδεδεμένο με το δολάριο ΗΠΑ και αυτό με τη σειρά του συνδεόταν με τον χρυσό. Συγκεκριμένα, η αναλογία ήταν 35$/ουγγιά χρυσού. Η νέα συμφωνία συνοδεύτηκε και από τη δημιουργία των δύο γνωστών ιμπεριαλιστικών οργανισμών: του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας που επρόκειτο στη συνέχεια να αποτελέσουν ισχυρά εργαλεία ιμπεριαλιστικής πολιτικής σε όλη την υφήλιο. Με αυτή τη συμφωνία το δολάριο έγινε παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και έτσι οι χώρες, θέλοντας και μη, συγκέντρωναν δολάρια τα οποία μπορούσαν να τα ανταλλάσσουν με χρυσό μόνο από κεντρικές τράπεζες. Παράλληλα, προβλεπόταν η σταδιακή απελευθέρωση του εμπορίου που εξυπηρετούσε πρώτα και κύρια την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας. Τελικά, όσον αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες θα μπορούσαμε να πούμε ότι μπήκαμε σε ένα δολαριοκεντρικό νομισματικό σύστημα το οποίο εξέφραζε και εδραίωνε την κυρίαρχη θέση των ΗΠΑ έναντι των άλλων χωρών. Μόλις 5 χρόνια μετά τη διάσκεψη του Bretton Woods οι χώρες-μέλη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αδυνατούσαν να εφαρμόσουν τους κανόνες του νέου νομισματικού συστήματος. Αποτέλεσμα ήταν να πάνε το 1949 σε μια μαζική αναπροσαρμογή των διαφόρων χρηματικών κυκλοφοριών με υποτιμήσεις 10-30% γεγονός που έγινε υπό την έγκριση του ΔΝΤ. Έτσι, ξεκίνησε το νέο σύστημα.

Γ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΤΑΒΑΛΟΜΕΝΩΝ ΙΣΟΤΙΜΙΩΝ

Το 1971 είχαμε την κατάρρευση της συμφωνίας Bretton Woods. Με παρέμβαση του Νixon αναστέλλεται η μετατρεψιμότητα δολαρίου-χρυσού (Nixon Shock). Γιατί συνέβη αυτό; Οι ΗΠΑ όφειλαν να έχουν αρκετό χρυσό που να αντιστοιχεί στα δολάρια που βρίσκονταν σε κυκλοφορία. Άρα, η εκτύπωση όλο και περισσότερων δολαρίων έπρεπε να αντιστοιχεί στα αποθέματα χρυσού. Η ιμπεριαλιστική ηγεμονία των ΗΠΑ μετά το πέρας του Β΄ παγκοσμίου πολέμου το 1945, σήμαινε πρακτικά την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων σε όλη την υφήλιο, τη διεξαγωγή δαπανηρών πολέμων όπως στην Κορέα και στο Βιετνάμ, την εφαρμογή επενδυτικών προγραμμάτων τύπου σχεδίου Μάρσαλ στην Ευρώπη, τη διατήρηση της οικονομικής πρωτοκαθεδρίας μέσω της ανάπτυξης της έρευνας κ.λπ.. Η μαζική έξοδος δολαρίων από τις ΗΠΑ, δημιουργούσε συνεχώς ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών της χώρας το οποίο συνοδεύτηκε και από απώλεια σημαντικών αποθεμάτων χρυσού. Όλα αυτά απαιτούσαν τεράστιες δαπάνες σε δολάρια και έτσι οι ρυθμοί εκτύπωσης δολαρίων δεν αντιστοιχούσαν στον ρυθμό αύξησης της αποθήκευσης του χρυσού. Δολάρια και χρυσός βρίσκονταν πια σε ανισορροπία. Εάν η διαδικασία αυτή συνεχιζόταν, οι ΗΠΑ κινδύνευαν με χρεοκοπία. Μπροστά σε αυτό τον κίνδυνο οι ΗΠΑ θα έπρεπε ή να περικόψουν δαπάνες που αφορούσαν τις πολλές στρατιωτικές τους βάσεις και να περιορίσουν τον στρατό, πράγμα που θα ερχόταν σε αντίθεση με την ηγεμονική ιμπεριαλιστική τους φύση και θέση και θα αδυνάτιζε τον διεθνή τους ρόλο, ή να αυξήσουν φόρους και να μειώσουν μισθούς, πράγμα που θα οδηγούσε σε μια εσωτερική κρίση και μάλιστα σε μια δεκαετία με έντονα τα κινήματα αμφισβήτησης στο εσωτερικό τους ή να εγκαταλείψουν τη συνθήκη που προέβλεπε τη μετατρεψιμότητα του δολαρίου σε χρυσό. Άλλωστε, τα κοιτάσματα χρυσού είναι πεπερασμένα και από ένα σημείο και έπειτα η συγκεκριμένη συνθήκη αποτελούσε εμπόδιο για τη διεθνοποίηση του κεφαλαίου και την ίδια την πορεία των ΗΠΑ.

Έτσι, το 1973 καθιερώθηκε ένα νέο διεθνές νομισματικό σύστημα (συμφωνία Τζαμάικα) το οποίο επιδίωκε α) την αποδέσμευση του διεθνούς νομισματικού συστήματος από τον χρυσό και β) την ενίσχυση του ρόλου των Ειδικών Τραβηχτικών Δικαιωμάτων ως συμπληρωματικού αποθεματικού μέσου. Το δολάριο εξακολούθησε να παραμένει το σημαντικότερο νόμισμα και τον ηγεμονικό ρόλο στο παγκόσμιο στερέωμα εξακολούθησαν να τον έχουν οι ΗΠΑ στη διαμόρφωση των διεθνών νομισματικών σχέσεων. Το νέο νομισματικό σύστημα υιοθέτησε την ελεύθερη διακύμανση αντί της σταθερής ισοτιμίας των εθνικών νομισμάτων με το δολάριο, αλλά υποχρέωνε τις χώρες-μέλη να παρεμβαίνουν στην αγορά συναλλάγματος για να προλάβουν κάποια πιθανή αστάθεια. Αυτός ήταν και ο λόγος που το νέο νομισματικό σύστημα ονομάστηκε «σύστημα νοθευμένης ελεγχόμενης διακύμανσης». Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η μετάβαση στο νέο νομισματικό σύστημα συνοδεύτηκε με το νέο τρόπο καπιταλιστικής διαχείρισης: τον νεοφιλελευθερισμό.

Δ. Ο ΜΑΡΞ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Ο Μαρξ έβλεπε πολλαπλές λειτουργίες για το χρήμα: το χρήμα για τον Μαρξ αποτελεί μέτρο αξίας, μέσο κυκλοφορίας, μέσο πληρωμής, μέσο αποθησαυρισμού και όταν αυτό βγαίνει εκτός εθνικών συνόρων και χρησιμοποιείται στις διεθνείς συναλλαγές μετατρέπεται σε παγκόσμιο χρήμα. Το παγκόσμιο χρήμα κατά τον Μαρξ αντιπροσωπεύει άμεσα κοινωνική εργασία σε παγκόσμια κλίμακα. Το παγκόσμιο χρήμα αποβάλλει την εθνική του μορφή και τη λειτουργία του μέτρου της αξίας την εκπληρώνει μόνο ο χρυσός. Ωστόσο, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η θεώρηση του Μαρξ για το παγκόσμιο χρήμα γίνεται σε μια εποχή που ο καπιταλισμός δεν έχει εισέλθει ακόμα στο μονοπωλιακό του στάδιο. Σε αυτό το δεύτερο στάδιό του, το δολάριο λειτουργεί ως παγκόσμιο χρήμα και επιβάλλεται διά της οικονομικής και πολιτικής ισχύος των ΗΠΑ.

Ε. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ: Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΓΙΟΜ ΚΙΠΟΥΡ

Εκτός, όμως, από τις οικονομικές αυτές παραμέτρους υπήρχαν και κομβικές πολιτικές εξελίξεις. Μια τέτοια ήταν ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ. Ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ διήρκησε από τις 6 μέχρι τις 25/10/1973. Από τη μια πλευρά βρίσκονταν η Αίγυπτος και η Συρία με πολιτική και υλική στήριξη από άλλες αραβικές χώρες και τη Σοβιετική Ένωση. Από την άλλη βρισκόταν το Ισραήλ που στηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είχε προηγηθεί ο πόλεμος του 1967, ο λεγόμενος πόλεμος των 6 ημερών, κατά τον οποίο το Ισραήλ κατέλαβε το Σινά, τα υψίπεδα του Γκολάν, τη δυτική όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Για τον αραβικό κόσμο ήταν μια ταπεινωτική ήττα που συνοδεύτηκε από απώλεια εδαφών. Ο πόλεμος, λοιπόν, του 1973 ήταν πόλεμος που επιχειρούσε να αναδιατάξει την ισχύ στην ευρύτερη περιοχή αλλά και έκρυβε την τεράστια αντίθεση μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων εκείνης της εποχής: των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν μια έμμεση αλλά σαφής αντιπαράθεση ανάμεσα στον καπιταλιστικό και τον σοσιαλιστικό κόσμο. Ο παράγοντας πετρέλαιο έπαιξε για άλλη μια φορά τον ρόλο του. Κατά τη διάρκεια του πολέμου οι αραβικές πετρελαιοπαραγωγές χώρες επέβαλαν εμπάργκο πετρελαίου στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Αυτό είχε ως συνέπεια την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου. Η οικονομική κρίση που ξέσπασε τη δεκαετία του ’70 ονομάστηκε πετρελαϊκή αν και επρόκειτο για μια κρίση κατά την οποία σημειώθηκε έντονη πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους αλλά και με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λόγω του πετρελαίου.

ΣΤ. ΤΑ ΠΕΤΡΟΔΟΛΑΡΙΑ

Τόσο η κατάρρευση της συνθήκης του Bretton Woods, όσο και ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ διαμόρφωσαν ένα νέο τοπίο. Οι ΗΠΑ υπέγραψαν συμφωνία το 1974 με τη Σαουδική Αραβία (US-Saudi Arabian Joint Commission on Economic Cooperation), η οποία προέβλεπε την αγορά του πετρελαίου σε δολάρια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι όλες οι χώρες έπρεπε να αγοράζουν πετρέλαιο σε δολάρια. Έτσι, μετά το 1945 ότανγνωστοποιείται η ιμπεριαλιστική ηγεμονία των ΗΠΑ με τη ρίψη των δύο ατομικών βομβών στην Ιαπωνία, με το σχέδιο Μάρσαλ και το δόγμα Τρούμαν, έρχεται αυτή η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία ως μία ακόμη επικύρωση της ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας της βόρειας Αμερικής. Ποια ήταν τα αποτελέσματα αυτής της συμφωνίας;

Το πρώτο αποτέλεσμα ήταν ότι όλες οι χώρες που αγόραζαν πετρέλαιο ήταν αναγκασμένες να το αγοράζουν σε δολάρια.

Δεύτερο αποτέλεσμα ήταν ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας προέβλεπε την υποχρέωση από την πλευρά των ΗΠΑ παροχής στρατιωτικής προστασίας, στήριξης του καθεστώτος και εξοπλισμό του σαουδαραβικού στρατού.

Τρίτο αποτέλεσμα ήταν ότι οι ΗΠΑ ενώ τύπωναν χρήμα με ελάχιστο κόστος, αντάλλασσαν αυτά τα σύμβολα αξίας με χειροπιαστό υλικό πλούτο, το πετρέλαιο.

Τέταρτο αποτέλεσμα ήταν ότι τα δολάρια αυτά δεν έμεναν εντός των ΗΠΑ άρα δεν συνέβαλαν σε αύξηση του πληθωρισμού. Κατά κάποιο τρόπο οι ΗΠΑ είχαν βρει τον τρόπο ενώ τύπωναν άφθονο χρήμα να εξάγουν τον πληθωρισμό εκτός των συνόρων τους. Με άλλα λόγια αν αυτά τα δολάρια τυπώνονταν για το εσωτερικό των ΗΠΑ, τότε τα πληθωριστικά φαινόμενα θα ήταν παρόντα.

Πέμπτο αποτέλεσμα ήταν ότι οι πετρελαιοπαραγωγοί εισέπρατταν σε δολάρια ΗΠΑ και στη συνέχεια τα κατέθεταν σε τράπεζες και αγόραζαν αμερικανικά ομόλογα. Έτσι, τα δολάρια επέστρεφαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γιατί συνέβαινε αυτό; Η Σαουδική Αραβία είχε πλεόνασμα δολαρίων από την πώληση των πετρελαίων, οπότε δάνειζε το πλεόνασμα αυτό αγοράζοντας ομόλογα και ως αγοραστής εισέπραττε τόκο και την υπόσχεση ότι στο τέλος θα πάρει το ποσό από τον δανειζόμενο. Εν προκειμένω οι ΗΠΑ δανείζονταν με πολύ χαμηλό επιτόκιο. Η Σαουδική Αραβία δεν αγόραζε τα αμερικανικά ομόλογα μόνο ως μια πράξη ανταπόδοσης προς τις ΗΠΑ αλλά γιατί χρειαζόταν μια ασφάλεια επένδυσης για τα πλεονάζοντα δολάρια, γιατί γνώριζαν πολύ καλά ότι το δολάριο είναι ένα παγκόσμιο χρήμα. Επιπλέον, επένδυαν τα δολάρια σε assets, δηλαδή σε επιχειρήσεις, μετοχές, ακίνητα υποδομές κ.λπ..

Έκτο αποτέλεσμα και μιλώντας με μαρξικούς όρους, τα αμερικανικά μονοπώλια δεν καρπώνονταν υπεραξία μόνο από την αμερικανική εργατική τάξη αλλά και ένα τεράστιο όγκο από την παγκόσμια εργατική τάξη.

Έβδομο αποτέλεσμα ήταν η ένταση της οικονομικής εξάρτησης μεταξύ ΗΠΑ και άλλων χωρών μέσω των ανισότιμων ανταλλαγών.

Όγδοο αποτέλεσμα ήταν ότι οι ΗΠΑ μετέτρεπαν τα ελλείμματα τους σε παγκόσμια ρευστότητα. Με άλλα λόγια τα διαχέανε σε όλο τον πλανήτη.

Ένατο αποτέλεσμα ήταν το ότι το δολάριο αποκτούσε πλέον και πολιτική και όχι μόνο οικονομική ισχύ αφού γινόταν ένα όπλο παγκόσμιας δύναμης για την επιβολή πολιτικών σε άλλες χώρες.

Οι χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο σε δολάρια προμηθεύονται τα δολάρια είτε από το εμπόριο, δηλαδή με την αγορά προϊόντων της δικής τους βιομηχανίας στις ΗΠΑ, είτε ανταλλάσσοντας το νόμισμά τους σε δολάρια στις αγορές συναλλάγματος ή και με δανεισμό. Αυτές είναι οι πηγές μέσο των οποίων διαθέτουν δολάρια προκειμένου να προβούν σε αγορές πετρέλαιο.

Από όλα τα παραπάνω γίνεται κατανοητό πως η σύνδεση του δολαρίου με την αγορά πετρελαίου ήταν και είναι ζωτικής σημασίας για τις ΗΠΑ. Η αμφισβήτηση του πετροδολάριου θα επέφερε μοιραία την αντίδραση των ΗΠΑ.

Ποια είναι, όμως, η ποσοστιαία πορεία του δολαρίου στις παγκόσμιες συναλλαγές; Ας δούμε το παρακάτω διάγραμμα που αποτυπώνει αυτή την πορεία.

Είναι κάτι παραπάνω από φανερό ότι η πτωτική τάση είναι εξαιρετικά ανησυχητική για τις ΗΠΑ, την κυβέρνηση και τα μονοπώλια τους. Το 1980 το ποσοστό ήταν κατ΄ εκτίμηση 80-85% και το 2025 φτάνει το 47% με βάση τα στοιχεία πληρωμών του swift, και σε παγκόσμια αποθεματικά είναι πάνω από 58%.

Ζ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ SWIFT: ΑΛΛΟ ΕΝΑ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε τι ακριβώς είναι το swift το οποίο φαντάζει ως ένα σύστημα τεχνικής υποστήριξης των συναλλαγών αλλά είναι σαφέστατα ένα πολιτικό εργαλείο. Αποτελεί ένα δίκτυο ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ τραπεζών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν πρόκειται για κάποια τράπεζα, ούτε μεταφέρει χρήματα αλλά μεταφέρει εντολές πληρωμών. Μέσω αυτού του συστήματος τα μηνύματα τυποποιούνται και οι πληρωμές γίνονται ταχύτερες και ασφαλέστερες σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα μηνύματα όταν σταλούν από μια τράπεζα σε μια άλλη λένε ποιος πληρώνει, ποιος πληρώνεται, με ποιο ακριβώς ποσό, σε ποιο νόμισμα. Κάθε τράπεζα έχει ένα μοναδικό κωδικό χωρίς τον οποίο δεν είναι εφικτή η πληρωμή. Μέχρι εδώ μοιάζει να είναι απλώς ένα σύστημα τεχνικής υποστήριξης και επικοινωνίας, αλλά δεν πρόκειται μόνο ή κυρίως για κάτι τέτοιο. Και αυτό γιατί αν μια χώρα αποκλειστεί από το swift, αυτό σημαίνει ότι αποκλείονται οι τράπεζές της από το διεθνές σύστημα και έτσι οι πληρωμές γίνονται αδύνατες ενώ παράλληλα παραλύει και το εμπόριό της. Πρόκειται για έναν άκοπο οικονομικό στραγγαλισμό. Το swift ελέγχεται από ΗΠΑ και EE, δηλαδή αποτελεί ένα εργαλείο ιμπεριαλιστικής ισχύος. Χώρες που αποκλείστηκαν από αυτό το σύστημα ήταν στο παρελθόν το Ιράν, το 2012 και η Ρωσία, το 2022. Οι συνέπειες αποκλεισμού ήταν η πτώση των εισαγωγών και η δυσκολία πληρωμών. Όσον αφορά το πετρέλαιο το οποίο, όπως έχουμε πει ήδη, τιμολογείται σε δολάρια, οι πληρωμές περνούν μέσω swift κaι έτσι οι ΗΠΑ μπορούν να ελέγχουν τόσο το νόμισμα όσο και το σύστημα συναλλαγών.

Η. ΜΕΡΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Στο παρελθόν υπήρξαν χώρες που επιχείρησαν να αποδολαριοποιήσουν την πώληση του πετρελαίου. Αυτό έγινε στο Ιράκ επί Σαντάμ Χουσεΐν το 2000. Οι ΗΠΑ αντέδρασαν εισβάλλοντας στη χώρα το 2003 και τελικά ο Σαντάμ Χουσεΐν συνελήφθη από αμερικανικές δυνάμεις τον Δεκέμβριο του 2003 και το 2006 εκτελέστηκε με απαγχονισμό. Παράλληλη ιστορία ήταν αυτή της Λιβύης επί ηγεσίας Μουαμάρ Καντάφι. Νατοϊκές δυνάμεις εισέβαλαν στη χώρα το 2011 και με τη συμβολή των αμερικανικών δυνάμεων το κομβόι του Καντάφι χτυπήθηκε και στο τέλος ο ίδιος δολοφονήθηκε με φρικτό τρόπο από εγχώριες δυνάμεις που είχαν τη στήριξη των Αμερικανών. Το Ιράν σήμερα, ένα μεγάλο μέρος του πετρελαίου του το εμπορεύεται σε άλλα νομίσματα εκτός δολαρίου· το ίδιο και η Βενεζουέλα. Όσον αφορά το Ιράν, η στόχευση του από ΗΠΑ και Ισραήλ, μόνο συμπωματική δεν είναι με τη σχετική εξέλιξη που περιγράφηκε λίγο παραπάνω.

Εν τέλει η μαφιόζικη εισβολή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του προέδρου Μαδούρο ήταν, εκτός των άλλων, και μια προσπάθεια να διατηρηθεί η νομισματική ηγεμονία των ΗΠΑ η οποία είχε αρχίσει να αμφισβητείται και από το συσσωμάτωμα των BRICS (από τα αρχικά των Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική). Ήδη Κίνα και Ρωσία συναλλάσσονται με τα εθνικά τους νομίσματα (γουάν και ρούβλι αντίστοιχα) σε ποσοστό που φτάνει το 90%. Μάλιστα, δεν έχουν κρύψει τις προθέσεις τους να διαμορφώσουν ένα νόμισμα συναλλαγών που θα αμφισβητούσε μελλοντικά την κυριαρχία του δολαρίου, ενώ χώρες όπως η Βενεζουέλα σκόπευαν και σκοπεύουν να ενταχθούν στους BRICS.

Όλα τα άλλα, περί εμπορίας ναρκωτικών, ήταν γελοιότητες τις οποίες δεν ενστερνίστηκε ούτε ο ίδιος αμερικανικός λαός. Άλλωστε, ο διεθνής Τραμπ-ούκος μετά την απαγωγή μίλησε ξεκάθαρα και δίχως περιστροφές για την πρόθεση των ΗΠΑ να βάλουν στο χέρι τα πετρέλαια της Βενεζουέλας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Berend Ivan, Οικονομική ιστορία του ευρωπαϊκού εικοστού αιώνα. Οικονομικά καθεστώτα από το Laissez–Faire στην παγκοσμιοποίηση, εκδ. Gutenberg, 2009.

Μαντέλ Ε., Μαρξιστική πραγματεία της οικονομίας, τ. δεύτερος, εκδ. Επιστημονικές μελέτες, 1972.

Μαρξ Καρλ, Το Κεφάλαιο, τ. πρώτος, εκδ. ΚΨΜ, 2016.

Οικονομική Σχολή Πανεπιστημίου Λομονόσοφ Μόσχας, Πολιτική οικονομία, τ. πρώτος, εκδ. Gutenberg, 1978.

Φουντούλης Χρήστος, Διεθνείς νομισματικές σχέσεις, εκδ. Ειρήνη, 1986

Χάρβεϊ Ντέιβιντ, Νεοφιλελευθερισμός. Ιστορία και παρόν, εκδ. Καστανιώτη, 2007.