Θέμης Τζήμας - kosmodromio.gr

Ο δρόμος κλείνει ξανά για τους μικρότερους και τους μεσαίους, ενώ ευνοεί τους μεγάλους και τους πολύ μεγάλους.

Ηπερίοδος της πανδημίας υπήρξε μια από τις πλέον σημαντικές μεταξύ άλλων ως προς τη διαδικασία συγκεντροποίησης του πλούτου στις ΗΠΑ και παγκοσμίως. Μια πρόσφατη μελέτη ήρθε να επιβεβαιώσει την αναδιανομή του πλούτου από τους «κάτω» προς τους «πάνω» και ειδικότερα από τους εργαζομένους στο πολύ μεγάλο κεφάλαιο. Τα μη χρηματοοικονομικά εταιρικά κέρδη στις ΗΠΑ διπλασιάστηκαν, στα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως κατά τη διάρκεια της πανδημίας με τα κέρδη να μην επενδύονται εκ νέου στην παραγωγή αλλά να πηγαίνουν στους μετόχους ως μερίσματα. Επιπλέον, η εν λόγω συγκέντρωση πλούτου δεν αντιστράφηκε ποτέ.

Σήμερα δεν υφίσταται πανδημία βεβαίως αλλά η πολιτική των δασμών απειλεί με αντίστοιχες συνέπειες. Ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε ιδίως ως προς την Κίνα να κλιμακώσει με ένα πρωτοφανές ύψος δασμών το οποίο εφόσον διατηρηθεί θα πλήξει καίρια (έως και θα «παγώσει») το εμπόριο με την Κίνα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ λίγο αργότερα υπονόησε πιθανώς μεταβολή της πολιτικής του εφόσον προκύψει κάποια συμφωνία με την Κίνα.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι μπλοφάρει ή τουλάχιστον το γεγονός ότι και μπλοφάρει ωστόσο οι συνέπειες είναι πολύ πραγματικές δεδομένων των συνεπειών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στα λιμάνια, στην τιμολόγηση των προϊόντων αλλά στην πολιτική των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρότερων και μεσαίων.

Οι επιχειρήσεις στις ΗΠΑ όμως εξακολουθούν να «πατάνε» σε μεγάλο βαθμό στις εφοδιαστικές αλυσίδες με την Κίνα. Δεν πρόκειται μόνο για τις εισαγωγές όπως αυτές καταγράφονται στις στατιστικές αλλά και για την εισαγωγή εξαρτημάτων προϊόντων ή τη σημασία μηχανημάτων από το εξωτερικό για την παραγωγή προϊόντων τελικώς στις ΗΠΑ.

Επιπλέον, η πρόκληση σοκ τέτοιου μεγέθους σε μια ήδη εν πολλοίς συγκεντροποιημένη οικονομία περαιτέρω τα μονοπώλια και τα κέρδη για τη Wall Street έναντι των υπολοίπων. Κολοσσοί των λιανικών πωλήσεων όπως η Walmart και η Amazon έχουν κερδίσει τα μέγιστα ακριβώς σε τέτοιες συνθήκες. Οι κολοσσοί μπορούν να πιέζουν τους προμηθευτές να διατηρούν χαμηλές τις τιμές για τους ίδιους, ενώ οι τελευταίοι θα μετακυλούν το κόστος στις μικρότερες επιχειρήσεις.

Αυτού του είδους οι εκβιαστικές τακτικές εφαρμόζονται κατεξοχήν όχι μόνο στις ΗΠΑ φυσικά αλλά και σε μια σειρά ακόμα οικονομιών. Επιπλέον υπάρχει μια σειρά επιλογών ως προς την αύξηση των τιμών από τα ολιγοπώλια προκειμένου να αξιοποιήσουν την ηγετική τους θέση στην αγορά και να μεγιστοποιήσουν το περιθώριο του κέρδους τους. Επιπλέον όμως, η πρόκληση ενός αιφνιδίου γεγονότος στην αγορά οδηγεί σε ενίσχυση του ρόλου των πιστωτικών ιδρυμάτων και της ρευστότητας, με τα μεγαλύτερα από τα τελευταία να προτιμούν προφανώς τους ισχυρότερους ανάμεσα στους επιχειρηματίες-πελάτες τους. Επομένως ξανά, ο δρόμος κλείνει για τους μικρότερους και τους μεσαίους, ενώ ευνοεί τους μεγάλους και τους πολύ μεγάλους.

Επιπροσθέτως, όπως και σε άλλα άρθρα έχει τονιστεί, η απότομη άνοδος των δασμών, ιδίως σε ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης ή και μπλόφας είναι αμφίβολο κατά πόσο θα βοηθήσει στη βιομηχανική ανάπτυξη όντως σε βάθος χρόνου. Αντιθέτως είναι αρκετά πιθανό να δυσκολέψει τις ήδη εξελισσόμενες προσπάθειες (έστω μικρές) και να οδηγήσει στην επιλογή πιο σταθερών τουλάχιστον από όσο φαίνεται προορισμών, όπως είναι η Κίνα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ με άλλα λόγια έχει επιλέξει ένα εργαλείο πολιτικής το οποίο ισορροπεί με μεγάλη δυσκολία μεταξύ στρατηγικής και μπλόφας ενώ επιπλέον διαμορφώνει συνθήκες κρίσης σε ό,τι αφορά τη σταθερότητα της εγχώριας αγοράς στις ΗΠΑ αλλά και σε διεθνή κλίμακα. Το πιθανότερο είναι ότι θα δούμε έναν νέο κύκλο αναδιανομής πλούτου προς τους «από πάνω», χωρίς απαραιτήτως να επιτυγχάνεται καμία πραγματική οικοδόμηση βιομηχανικής δυνατότητας και παραγωγικής ικανότητας μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ, τουλάχιστον με βιώσιμο τρόπο.

Η στροφή προς μια κεϋνσιανού τύπου πολιτική δεν συμβιβάζεται με τις σχέσεις και της παρούσας ηγεσίας του Λευκού Οίκου, οπότε κάθε άλλη επιλογή μοιάζει να ωθείται σε νέα και διαρκή αδιέξοδα.