Θέμης Τζήμας - kosmodromio.gr

Οι ανισότητες ανοίγουν ένα τεράστιο χάσμα. Αυτά τα χάσματα ιστορικώς είναι που γεννούν τις εκρήξεις.

Μαζεύονται πολλοί ελέφαντες στο «δωμάτιο» των διεθνών (και εσωτερικών) υποθέσεων: το κράτος του Ισραήλ και η δολοφονικότητά του, ο εκφασισμός των ΗΠΑ και ο ιμπεριαλισμός τους, η φθορά της ισχύος της «Δύσης», η προετοιμασία ενός κατακλυσμιαίου πολέμου είναι μερικοί από αυτούς. Πίσω από όλους αυτούς τους «ελέφαντες» υπάρχει ένας άλλος: η διόγκωση των ανισοτήτων σε τέτοιο βαθμό ώστε ένα ανεξέλεγκτο διεθνές κατεστημένο με τοπικά παραρτήματα εξίσου αντικοινωνικά με αυτό.

Σύντομα οι ΗΠΑ θα «φιλοξενούν» περίπου 36 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες φτώχειας (το ένα δέκατο του πληθυσμού) και επίσης τον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στον κόσμο. Αν ορισμένες προβλέψεις αποδειχθούν ορθές, Η καθαρή περιουσία του Ίλον Μασκ θα είναι ίση με περίπου το 3.2% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, υπερδιπλάσια από την καθαρή περιουσία του Rockefeller στα τέλη της δεκαετίας του ’30. Όπως γράφει η Wall Street Journal “Οι πλουσιότεροι έχουν γίνει ακόμα πλουσιότεροι και ελέγχουν ένα μερίδιο ρεκόρ του πλούτου της Αμερικής. Νέα στοιχεία δείχνουν ότι 1 τρισεκατομμύριο δολάρια πλούτου δημιουργήθηκε μόνο για τα 19 πλουσιότερα αμερικανικά νοικοκυριά το 2024. Αυτό είναι περισσότερο από την αξία ολόκληρης της οικονομίας της Ελβετίας. Χρειάστηκαν τέσσερις δεκαετίες για να αυξηθεί το κορυφαίο 0,00001% του μεριδίου των Αμερικανών στον συνολικό πλούτο των νοικοκυριών των ΗΠΑ από 0,1% το 1982 -όταν 11 νοικοκυριά αποτελούσαν αυτή τη σπάνια ομάδα- σε 1,2% το 2023, σύμφωνα με ανάλυση του Gabriel Zucman, οικονομολόγου στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ και στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Παρισιού».

Τα δεκαεννέα κορυφαία νοικοκυριά στην Αμερική ελέγχουν τώρα περίπου το 2% του συνολικού πλούτου του έθνους -περισσότερο από τα χαμηλότερα 65 εκατομμύρια μαζί. Το κορυφαίο 1% κατέχει το ήμισυ του συνόλου του χρηματιστηρίου.

Ο καθηγητής Guido Alfani δημοσίευσε μια εργασία που μέτρησε τα επίπεδα ανισότητας πλούτου στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία μέχρι το 1300 σε μερικές περιπτώσεις. Γύρω στο 1790 η Γαλλία είχε συντελεστή Gini μεταξύ 0,8 και 0,85. Τα στοιχεία από την Παγκόσμια Βάση Δεδομένων Ανισότητας αποκαλύπτουν ότι τα τελευταία χρόνια ο δείκτης Gini της Γαλλίας κατέγραψε επίπεδο 0,73. Αυτό είναι κάτω από το επίπεδο της δεκαετίας του 1790, αλλά και πάλι βρίσκεται εντυπωσιακώς κοντά. Στην πραγματικότητα, σήμερα το πλουσιότερο 1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει περίπου το 25% του συνόλου του ιδιωτικού πλούτου, ενώ το χαμηλότερο 50% του πληθυσμού μοιράζεται μόλις το 3%. Το 2023 το επίπεδο ανισότητας πλούτου των Ηνωμένων Πολιτειών σημείωσε στον δείκτη Gini «σκορ» 0,83, το οποίο είναι ακριβώς σύμφωνο με τη Γαλλία τις τελευταίες ημέρες της μοναρχίας της. Το κορυφαίο 1% των Αμερικανών κατέχει το 35% του καθαρού ιδιωτικού πλούτου της χώρας, ενώ το χαμηλότερο 50% μοιράζεται το 0,9%.

Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρξει κανενός είδους δημοκρατία  με αυτές τις ανισότητες. Το κατεστημένο κάνει ό,τι θέλει και οι υπόλοιποι είτε (θα) υποτάσσονται, είτε (θα) επαναστατούν. Μέχρι να συμβεί το τελευταίο θα βλέπουμε σποραδικές εκρήξεις βίας να εναλλάσσονται με μαζική κατάθλιψη.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε τεχνολογική εξέλιξη, με τη φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης να πρωταγωνιστεί σήμερα, ακριβώς επειδή χειραγωγείται από το εν λόγω κατεστημένο επιτείνει περαιτέρω την ανισότητα. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη δημιουργήσει πενήντα νέους δισεκατομμυριούχους μόνο το 2025 και έχει κάνει τους υπάρχοντες δισεκατομμυριούχους περίπου μισό τρισεκατομμύριο δολάρια πλουσιότερους. Από τότε που κυκλοφόρησε το ChatGPT το 2022, ο πλούτος του κορυφαίου 1% έχει αυξηθεί κατά 15 τρισεκατομμύρια δολάρια. Για το περίπου 40% που δεν κατέχει μετοχές, η τεχνητή νοημοσύνη τους έκανε μηδέν δολάρια.

Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν το σαράντα τοις εκατό των εταιρειών του S&P 500 παρέχουν ιδιωτική ασφάλεια για τα στελέχη τους, από 24 τοις εκατό μόλις τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Υπάρχουν πλέον διπλάσιοι ιδιωτικοί φρουροί ασφαλείας στην Αμερική από τους αστυνομικούς. Πρόκειται για την εμπέδωση της τάσης των υπερπλουσίων να αποσπαστούν πλήρως από την κοινωνική πραγματικότητα, η οποία μάλιστα επιχειρούν να προσλάβει και βιολογικά χαρακτηριστικά.

Οι ανισότητες θρέφουν την προκλητικότητα του κατεστημένου και τον θυμό των εκμεταλλευομένων. Ανοίγουν ένα τεράστιο χάσμα. Αυτά τα χάσματα ιστορικώς είναι που γεννούν τις εκρήξεις. Και οι εκρήξεις ενίοτε εξελίσσονται σε επαναστάσεις ή αλλιώς σε εκφασισμό. Αυτό (την επανάσταση) φοβάται το κατεστημένο παγκοσμίως και στο εσωτερικό μιας σειράς κρατών εξ ου και θρέφει τον εκφασισμό. Αν δεν θέλουμε να μας πνίξει ένας φασισμός πιο μαύρος από τον προηγούμενο ακόμα, η πραγματοποίηση αυτού του φόβου του κατεστημένου, της επανάστασης και της αλλαγής του μοντέλου, είναι ο δρόμος της επιβίωσης για την ανθρωπότητα.