Γιώργης-Βύρων Δάβος - kosmodromio.gr

Ο άξονας Ρώμης-Κωνσταντινούπολης, που τόσο θέλουν και οι Αμερικανοί, βρίσκεται πλέον σε ακλόνητες βάσεις ό,τι κι αν λέει η Ελλάδα.

Από τις ανακοινώσεις της ιταλικής κυβέρνησης, από τα δημοσιεύματα στον φιλικό της Τύπο και από τις επευφημίες στα εμπορικά επιμελητήρια για την όγδοη συνάντηση μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Ιταλίας Αντόνιο Ταγιάνι και Τουρκίας Χακάν Φιντάν με υπογραφή συμφωνίας, αποδεικνύουν πως ο άξονας Ρώμης-Κωνσταντινούπολης, που τόσο θέλουν και οι Αμερικανοί, βρίσκεται πλέον σε ακλόνητες βάσεις. Ιδίως όταν αμφότερες οι πλευρές ανακοινώνουν πως η σχέση τους αποτελεί «πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στη Μεσόγειο».

Η Ιταλία και η Τουρκία συνεχίζουν να ενισχύουν τις πολύπλευρες σχέσεις τους, με μια συμφωνία για την ασφάλεια και τη μετανάστευση,  για την αμυντική συνεργασία και μια σειρά προτάσεων για το εμπόριο και τις πολιτικές προθέσεις των δύο κρατών σχετικά με σημαντικά ζητήματα Εξωτερικής Πολιτικής. Όπως η Γάζα, η Πολωνία, η Ουκρανία και κυρίως η Λιβύη, εάν σκεφτούμε πως τις ημέρες της συμφωνίας στην Κωνσταντινούπολη βρισκόταν και ο ίδιος ο Λίβυος ηγέτης, Χαλίφα Χάφταρ. Και φυσικά δεν χρειάζεται να αναφέρουμε τη βιομηχανική, κυρίως σε αμυντικά προγράμματα,  συνεργασία των δύο χωρών, που τόσο ο ιταλικός, όσο κι ο αμερικανικός παράγοντας -ιδίως με τα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ να αναλάβει περισσσότερο η Ευρώπη το κόστος του εξοπλισμού του ΝΑΤΟ, προβάλλουν ως ιδιαίτερα επωφελή και για την υπόλοιπη Ε.Ε..

Ό,τι κι εάν λέει η Ελλάδα, η Τουρκία μέσω της Ιταλίας ήδη βρίσκεται κοντά σε διάφορους σχεδιασμούς που απεργάζονται οι Βρυξέλλες ή οργανώνει η Ουάσιγκτον γι’ αυτή. Όταν ο Ταγιάνι επαναλαμβάνει πως «η Τουρκία είναι στρατηγικός εταίρος για την Ιταλία, όπως αποδείχθηκε από την επιτυχία της συνόδου κορυφής τον περασμένο Απρίλιο», συνοψίζει το είδος της σχέσης που αποφάσισε να δημιουργήσει η ακροδεξιά πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι με την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: πραγματισμό, συμφωνίες και σχεδιασμό.

Όπως απάντησε κι ο Φιντάν:

Το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών μας έχει φτάσει σε κύκλο εργασιών 32 δισεκατομμυρίων ευρώ και στοχεύουμε να ξεπεράσουμε τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ. Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι, ειδικά με τις επενδύσεις που έγιναν στην άμυνα.

Ειδικά η αμυντική συνεργασία, όπως είναι γνωστό, αντικατοπτρίζεται στη συνεργασία με τα drones με την Leonardo, επίσης υπό το πρίσμα των ενθαρρυντικών αποτελεσμάτων που πέτυχε η Baykar μετά την εξαγορά της Piaggio Aerospace.

Με την ευκαιρία της νέας συνάντησης υπογράφηκε συμφωνία συνεργασίας για την ενίσχυση της δέσμευσης των δύο χωρών στην καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης. Όπως τόνισε ο Ταγιάνι, η επιχειρησιακή της φάση θα ξεκινήσει εντός δύο εβδομάδων, τονίζοντας ότι η συμφωνία «θα είναι πολύ σημαντική στη Μεσόγειο και ιδιαίτερα στη Λιβύη.

Πρόκειται για μια συγκεκριμένη δράση της κυβέρνησης και στην καταπολέμηση των ναρκωτικών και της τρομοκρατίας.

Άλλωστε, πριν τον Χάφταρ, η σύνοδος του Ντολμάμπαχτσε την 1η Ιουνίου, με τους Ερντογάν, Μελόνι και Ντμπέιμπα, που προηγήθηκε της συνεννόησης του Τούρκου Προέδρου με τον Χάφταρ, έβαλαν τις βάσεις για τον κεντρικό ρόλο που θα κρατήσουν Ιταλία και Τουρκία στον στρατιωτικό (κι αστυνομικό για τα αμερικανικά συμφέροντα) έλεγχο της «Διευρυμένης Μεσογείου». Σε αυτήν τη συνάντηση, ουσιαστικά, αναγορεύεται ως κύριος συνέταιρος για  την ασφάλειας της περιοχής νοτίως της Ιταλίας και της Ε.Ε. η Τουρκία, όχι η Ελλάδα που συνορεύει άμεσα με τη Λιβύη. Η Ιταλία, προσεταιριζόμενη τον σημαντικότερο εξωτερικό παράγοντα που παίζει σημαντικό ρόλο κι επηρεάζει τις αντιμαχόμενες πλευρές στην εσωτερική της διχόνοια, την Τουρκίαέχει καταφέρει να αποκλεισθεί εν πολλοίς τους τελευταίους μήνες ο «ιταλικός διάδρομος» από τις διαδρομές της λαθρομετανάστευσης, ιδίως μετά την κρίση του Ιουλίου και την τριμερή του Αυγούστου, αφήνοντας έκθετη την Ελλάδα στις ροές.

Με την υπογραφή αυτής της συμφωνίας, η Ιταλία και η Τουρκία συμφωνούν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους κατά όλων των μορφών οργανωμένου εγκλήματος και να εξαρθρώσουν τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων στη Μεσόγειο. Βέβαια, πέρα από την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων, η στρατιωτική-αστυνομική συνεργασία της Ιταλίας με τη Λιβύη, στοχεύει κυριότερα στον έλεγχο των ΑΟΖ και των ερευνών ανοικτά της βορειοαφρικανικής χώρας, που ενδιαφέρει και τους Τούρκους και τους Ιταλούς, αλλά κυρίως πίσω από τη Ρώμη και τους Αμερικανούς, που και τις δικές τους γεωτρήσεις θα προστατεύουν.

Άλλωστε γράφαμε για το πώς η ΕΝΙ έχει συμφωνήσει με αμερικανικές εταιρείες να προμηθεύεται ακριβό αμερικανικό LNG. Περιοχές έρευνας και μελλοντικών γεωτρήσεων που συνορεύουν και με ελληνικές -εξ ου και η Chevron έκλεισε δύο από τα οικόπεδα, που γειτνιάζουν με εκείνα που ενδιαφέρονται Τούρκοι, Ιταλοί, Αμερικανοί. Και παρά τις αντιδράσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο -όχι από την πλευρά της Μελόνι, για να εξηγούμαστε -υπάρχει και το νομικό προηγούμενο της ιταλο-ελληνικής συμφωνίας για το Ιόνιο, λεόντεια υπέρ της Ιταλίας, που κάλλιστα μπορεί να χρησιμεύσει κι ως δείκτης για μία νέα τέτοια συμφωνία με τη Λιβύη, εις βάρος της Αθήνας.

Έτσι λοιπόν, οι κοινές ιταλο-τουρκικές επιχειρήσεις στη Μεσόγειο, πέρα από τις περιπολίες, σύμφωνα με την ανακοίνωση του ιταλικού υπουργείου Αμύνης, θα αφορούν και την έγκαιρη διαχείριση των αιτημάτων απέλασης, έκδοσης και δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, και της απαγόρευσης όλων των δραστηριοτήτων χρηματοδότησης και στρατολόγησης από οντότητες και άτομα που εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότητες, την ενισχυμένη αστυνομική συνεργασία και τη βελτιωμένη ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αντίστοιχων Λιμενικών Σωμάτων τους και της Guardia di Finanza(οικονομικής αστυνομίας) όσον αφορά την Ιταλία για την πρόληψη και την καταπολέμηση των παράνομων αναχωρήσεων. Και φυσικά, πάλι εις βάρος της Ελλάδας του στενότερου συντονισμού για την ενίσχυση της νότιας πλευράς του ΝΑΤΟ.

Ήδη τούτη η γραμμή είχε συμφωνηθεί  στην τριμερή συνάντηση των Ερντογάν-Μελόνι με τον Ντμπέιμπα, ώστε να καταρτισθεί μία κοινή γραμμή δράσης για την καταπολέμηση των διεθνών εγκληματικών δικτύων και της διευκόλυνσης της παράτυπης μετανάστευσης -φυσικά μόνο προς την Ιταλία, όχι την Ελλάδα. Στις 6 Αυγούστου, πραγματοποιήθηκε και η διμερής συνάντηση στη Ρώμη μεταξύ του υπουργού Εσωτερικών, Ματέο Πιαντεντόζι με τον Τούρκο ομόλογό του Γερλίκαγια.

Φυσικά, οι δυναμικές διμερείς σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες δεν εξαντλούνται μόνο στην αστυνομική-στρατιωτική συνεργασία και την αμυντική βιομηχανία. Το εμπόριο μεταξύ τους έχει διπλασιαστεί σε μόλις τέσσερα χρόνια, από 15 δισεκατομμύρια ευρώ το 2020 σε σχεδόν 30 δισεκατομμύρια ευρώ πέρυσι, καταγράφοντας επίσης αύξηση 15,2% σε σύγκριση με το 2023. Οι εξαγωγές παρουσιάζουν επίσης καλή απόδοση, αυξάνοντας από 7,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2020 σε 17,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Επιπλέον, η Τουρκία περιλαμβάνεται μεταξύ των χωρών προτεραιότητας στο Σχέδιο Δράσης για τις ιταλικές εξαγωγές σε αγορές υψηλού δυναμικού εκτός Ευρώπης.

Τέλος, η ιταλική Saipem έλαβε μια νέα υπεράκτια σύμβαση ύψους 1,5 δισεκ. δολαρίων από την Turkish Petroleum OTC για την τρίτη φάση του έργου ανάπτυξης του κοιτάσματος φυσικού αερίου Sakarya (το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα φυσικού αερίου που ανακαλύφθηκε στην Τουρκία). Οπότε η κουλτούρα της συνεκμετάλλευσης όταν χρειασθεί θα επιστρατευθεί και για περιπτώσεις συνεργασία σε κοιτάσματα ανοικτά της Λιβύης. Και της προστασίας τους, συνεπώς, με κάθε μέσο (κι ο νοών νοείτω).

Η Ιταλία, δε, με τη νέα πολύπλευρη συμφωνία με την Τουρκία προσεγγίζει και τον Χάφταρ, ο οποίος κλίνοντας περισσότερο προς το τρίγωνο Άγκυρας-Καΐρου-Ριάντ, κινδύνευε να την  αφήσει σε περιθωριακό ρόλο στις πρωτοβουλίες των εξελίξεων στην περιοχή. Ιδίως μετά την αναθέρμανση των σχέσεων Άγκυρας και Καΐρου, κυρίως με βάση τα ενεργειακά προβλήματα που έχει πλέον η Αίγυπτος.

Μέσα δε, στο πλαίσιο της διεθνούς στρατηγικής συνεργασίας Ιταλίας-Τουρκίας η Ιταλία αποβλέπει κι έναν πρωταγωνιστικό ρόλο και στην  Ουκρανία, πλαγιοκοπώντας εξ Ανατολών τις αρχηγικές πρωτοβουλίες της Γαλλίας. Ο Ταγιάνι υπογράμμισε τον σημαντικό ρόλο της Άγκυρας στον διάλογο κι επανέλαβε την πρόταση της Ιταλίας να εγγυηθεί την ασφάλεια της Ουκρανίας σύμφωνα με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Επίσης συζητηθήκε και η συμμετοχή της Ιταλίας για την επιχείρηση της άρσης ναρκοπεδίων στη θάλασσα, με την Ιταλία να εκμεταλλεύεται τον βασικό ρόλο που έχει η Άγκυρα για τη την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Εύξεινο Πόντο. Και φυσικά, πάντα υπάρχει και η στενή συνεργασία των δύο χωρών και στη, διείσδυσή τους στα Βαλκάνια με την Ιταλία να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το δυτικό τμήμα τους, η Τουρκία για Βοσνία, Αλβανία, Βουλγαρία και Βόρειο Μακεδονία.

Αλλά και όσον αφορά τη Γάζα, όπου οι δύο χώρες φαινομενικά βρίσκονται σε διαφορετικά στρατόπεδα, με την Μελόνι να υποστηρίζει και να διευκολύνει τον ομογάλακτό της ιδεολογικά Νετανιάχου και την Άγκυρα να καταδικάζει το Ισραήλ, με τις διμερείς σχέσεις τους να βιώνουν μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο κι εκεί βρέθηκε ένα κοινό σημείο επαφής. Η Τουρκία και η Ιταλία καταδικάζουν την οποιαδήποτε προοπτική  να υπάρξουν αναγκαστικές μεταφορές  αμάχων σε τρίτες χώρες (εκφράζοντας ταυτόχρονα υποστήριξη στην Αίγυπτο και την Ιορδανία) και επίσης έχουν εγκρίνει το Αραβοϊσλαμικό Σχέδιο για τη Γάζα, το οποίο υποστηρίζεται επίσης από την Ιταλία. Τόσο η Τουρκία όσο και η Ιταλία έχουν συμμετάσχει ενεργά σε διακομιδές ιατρικών περιστατικών.

Όσον αφορά τη Λιβύη, η ιταλική γραμμή, όπως διευκρίνισε ο Ταγιάνι, είναι η αποκατάσταση της σταθερότητας με  τερματισμό των μαχών, προκειμένου να διεξαχθούν εκλογές:

Πιστεύω ότι η Τουρκία μπορεί να διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο στην επίτευξη αυτού του στόχου και ότι μπορούμε να το κάνουμε σε συνεργασία. Και οι δύο χώρες έχουν συμφέρον να γίνει η Λιβύη μια σταθερή χώρα, όπου μπορούν να γίνουν επενδύσεις.

Ως εκ τούτου, η όγδοη συνάντηση των δύο χωρών αποδεικνύει πως Τουρκία και Ιταλία απεργάζονται ένα σχέδιο για ένα de facto έλεγχο της «διευρυμένης μεσογειακής ζώνης» όπως την αντιλαμβάνονται εκείνες. Έχοντας εξασφαλίσει, η καθεμία ξεχωριστά κι οι δύο μαζί, τη στήριξη των αντιμαχόμενων πλευρών στη διαμεσολάβησή τους στη Λιβύη, βλέπουν τα σχέδιά τους να δρομολογούνται με ούριο άνεμο. Η μία, η Τουρκία, έχοντας υπ’ όψη της τη δική της κυριαρχία και πέραν της στενής της ζώνης και προς Δυσμάς, επιδιώκει (ευρωπαϊκή) νομιμοποίηση για τα σχέδιά της. Η άλλη, η Ιταλία, χρειάζεται χώρο επιδιώκοντας μέσα κι από την αιγίδα των Αμερικανών να επεκτείνει το τόξο επιρροής της προς Ανατολάς. Και η Ελλάδα στη μέση μεν, αλλά στο περιθώριο των εξελίξεων δε.