Γράφει ο Δημήτρης Αναστασίου*

Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η βίαιη απαγωγή (πολιτικός αποκεφαλισμός) του Νικολάς Μαδούρο προκάλεσαν κύμα εσωτερικής αμφισβήτησης στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην πρώτη γραμμή βρέθηκε η αριστερά: ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Zohran Mamdani, ο γερουσιαστής Bernie Sanders και η βουλεύτρια Alexandria Ocasio-Cortez, ενώ ιδιαίτερο πολιτικό βάρος απέκτησε και η αναπάντεχα καθαρή δημόσια τοποθέτηση της Αντιπροέδρου Kamala Harris. Ορισμένες παρατηρήσεις:

1. Κοινός παρονομαστής των επικριτικών δηλώσεων: Παραβίαση του Συντάγματος, παράκαμψη του Κογκρέσου και έντονη υποψία ότι τα πραγματικά κίνητρα δεν είναι ούτε η “δημοκρατία” ούτε τα “ναρκωτικά”, αλλά η αλλαγή καθεστώτος, το πετρέλαιο και γενικότερα ο ορυκτός πλούτος της Βενεζουέλας. Ειδική υπογράμμιση στη δηλωση Τραμπ ότι "θα διοικήσει ("run") τη Βενεζουέλα".

2, Η Alexandria Ocasio-Cortez τοποθετήθηκε σχετικά νωρίς, περίπου στις 9 π.μ., μιλώντας ανοιχτά για επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος, με τις κατηγορίες περί ναρκωτικών να λειτουργούν ως προπέτασμα καπνού.

3. Ο Bernie Sanders ακολούθησε δύο ώρες αργότερα, με πολύ πιο εκτενή και δομημένη παρέμβαση, η οποία ξεπέρασε την απλή πολιτική καταγγελία. Τόνισε ότι ο πρόεδρος δεν έχει συνταγματικό δικαίωμα να οδηγήσει μονομερώς τη χώρα σε πόλεμο. Ζήτησε ρητά την άμεση ενεργοποίηση του War Powers Resolution, ώστε το Κογκρέσο να ανακτήσει τις συνταγματικές του αρμοδιότητες. Πήγε όμως ένα βήμα παραπέρα προειδοποιώντας ότι νομιμοποιεί τη λογική σύμφωνα με την οποία ισχυρά κράτη μπορούν να επιτίθενται σε άλλα για να αλλάζουν κυβερνήσεις ή να αρπάζουν πόρους, μια λογική που, όπως σημείωσε, θυμίζει ευθέως το επιχείρημα που χρησιμοποίησε ο Πούτιν για την εισβολή στην Ουκρανία. Η αναφορά του στo Μονρόε Δόγμα, στον ανοιχτό λόγο περί ελέγχου των πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας και στον «ωμό ιμπεριαλισμό» προσέδωσε στη δήλωσή του ιστορικό βάθος.

4. Ο Mamdani παρενέβη λίγο αργότερα, όταν έγινε σαφές ότι ο Μαδούρο μεταφέρεται και κρατείται στη Νέα Υόρκη στις εγκαταστάσεις της DEA και όχι στα κεντρικά της που είναι στη Βιρτζίνια. Η επιλογή αυτή του Τραμπ δεν είναι τυχαία και σωστά το εξέλαβε ώς τέτοιο και ο Μαμντάνι. Στην ουσία ήταν test δοκιμασίας του μόλις τριών ημερών δημάρχου που όμως έδωσε το απαραίτητο θεσμικό πάτημα στον Μαμντάνι να πάρει σαφή θέση. Η τοποθέτησή του ήταν σύντομη, μεστή και κατηγορηματική: χαρακτήρισε τη σύλληψη «πράξη πολέμου και παραβίαση του ομοσπονδιακού και διεθνούς δικαίου». Η βαρύτητα της δήλωσης δεν ήταν μόνο ρητορική· προερχόταν από τον δήμαρχο της πόλης όπου εκτελείται στην πράξη η κρατική ισχύς μέσω της κράτησης. Έτσι, η κριτική δεν ερχόταν απλώς από την Ουάσινγκτον, αλλά από τον ίδιο τον τόπο άσκησης της εξουσίας, μετατρέποντας την υπόθεση σε ανοιχτό πολιτικό ζήτημα τοπικής και ομοσπονδιακής νομιμότητας.

5. Η Κάμαλα Χάρις, αναπάντεχα, τοποθετήθηκε ανοιχτά και επιθετικά, απορρίπτοντας τόσο τη νομιμότητα όσο και τη σκοπιμότητα της επιχείρησης. Μίλησε για πολέμους αλλαγής καθεστώτος ή για το πετρέλαιο που «πουλιούνται ως ισχύς αλλά καταλήγουν σε χάος», υπογραμμίζοντας: «Αυτό δεν έχει να κάνει ούτε με τα ναρκωτικά ούτε με τη δημοκρατία. Έχει να κάνει με το πετρέλαιο και με την επιθυμία του Τραμπ να παίξει τον περιφερειακό ισχυρό άνδρα» αναφερόμενη στο δυτικό ημισφαίριο και έμμεσα στη γνωστή Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας. Κανείς άλλος πρώην πρόεδρος (Μπιλ Κλίντον, Ομπάμα, Μπάιντεν, Τζορτζ Μπους) δεν έχει ακόμα τοποθετηθεί.

6. Όλοι οι παραπάνω στις δηλώσεις τους τόνισαν τις συνέπειες για τους κατοίκους των ΗΠΑ: κανένα όφελος για τους πολίτες, αλλά αντίθετα στρατεύματα σε κίνδυνο, δισεκατομμύρια δολάρια δαπάνης, περιφερειακή αποσταθεροποίηση, απόσπαση προσοχής από το κόστος ζωής και την affordability crisis καθώς και την υπόθεση Έπστιν.

7. Θεσμική κλιμάκωση στο Κογκρέσο. Ο ηγετης των Δημοκρατικών στη Γερουσία ο Chuck Schumer μίλησε για «απερίσκεπτη και χωρίς σχέδιο» επιχείρηση, σχετικά καλή δήλωση για τα μέτρα του. Σαφώς χειρότερη η δήλωση του Τζέφρις του ηγέτη των Δημοκρατικών στην Βουλή των Αντιπροσώπων. Τοποθετήθηκαν όμως και άλλοι γερουσιαστές και βουλευτές Tim Kaine: «μη εξουσιοδοτημένη στρατιωτική επίθεση», με προαναγγελία ψήφου War Powers.

Andy Kim: κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παραπλάνησε το Κογκρέσο.

Jim McGovern: «παράνομη επίθεση».

Ruben Gallego: «παράνομος πόλεμος με ψέματα».

8. Ρεπουμπλικανικές και MAGA ρωγμές

Ο Thomas Massie και ο Mike Lee έθεσαν καθαρό συνταγματικό ζήτημα εξουσιοδότησης, ενώ η Marjorie Taylor Greene απέρριψε την επέμβαση από σκοπιά America First, καταδικάζοντας τη λογική του regime change.

9. Γιατί άργησαν να βγουν οι δηλώσεις (περίπου 5-10 ώρες μετά την επέμβαση)

- Η καθυστέρηση δεν ήταν αμηχανία, αλλά σκόπιμη θεσμική στάθμιση. Υπήρχε νομική αβεβαιότητα τις πρώτες ώρες: δεν είχε αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για περιορισμένη επιχείρηση σύλληψης ή για de facto πολεμική ενέργεια.

- Άγραφος κανόνας του Κογκρέσου: αποφεύγονται άμεσες καταδίκες στρατιωτικών ενεργειών μέχρι να φανεί αν υπάρχουν απώλειες, κλιμάκωση κ.ά.

- Πολιτικός συντονισμός: οι βαρύτατες καταγγελίες (παρανομία, πετρέλαιο, regime change) διατυπώνονται μόνο τότε.

10. Οι New York Times μίλησαν για παράνομη επιχείρηση, αλλά η Washington Post ήταν υποστηρικτική της επέμβασης Τραμπ. Είναι σαφές ότι ο Τζεφ Μπέζος, ο Ιλον Μάσκ με καμιά δεκαριά ποστ στο Χ, αλλά και οι υπόλοιποι 5 CEO των εταιριών υψηλής τεχνολογίας (Big Tech) στηρίζουν την επέβαση. Το ίδιο και οι πετρελαιάδες (Big Oil) που είναι παραδοσιακοί δωρητές του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και του Τραμπ. Το θέμα της ενέργειας είναι κομβικό στον ανταγωνισμό με την Κίνα και την τεχνολογική ηγεμονία στην Τεχνητή Νοημοσύνη και το φυσικό της υπόβαθρο τα Data Centers. Παρομοίως είχε γίνει σύσκεψη στη Wall Street με CEO των hedge funds και asset managers, οπότε και το χρηματιστηριακό κεφάλαιο είχε δώσει μάλλον την έγκρισή του.

*Καθηγητής στο  Southern Illinois University Carbondale - Το κείμενο από την προσωπική του σελίδα στο FACEBOOK