ΜΑΝΩΛΗΣ ΔΟΥΒΙΤΣΑΣ - kommon.gr

Πολεμική εμπλοκή και διαστρέβλωση της πραγματικότητας

Η ιμπεριαλιστική επέμβαση των ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν και η επικίνδυνη εμπλοκή της χώρας μας έχουν ταρακουνήσει και το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Ειδική και πιο πολυσυζητημένη πλευρά της εμπλοκής είναι η αποστολή των φρεγατών Κίμων και Ψαρά, καθώς και των τεσσάρων F-16 στην Κύπρο. Η συγκεκριμένη αποστολή, που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωνατοϊκό σκηνικό διάταξης δυνάμεων, έχει ως στόχο την προστασία των βρετανικών νατοϊκών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια, καθώς και των αμερικάνικων υποδομών στην Πάφο, αλλά βαφτίζεται στον κυρίαρχο λόγο ως «προστασία του κυπριακού ελληνισμού».

Παράλληλα, στη βόρεια Ελλάδα αναπτύσσονται συστοιχίες Patriot και ελληνικές αεροπορικές δυνάμεις με πρόσχημα την «προστασία» της Βουλγαρίας, ενώ στην πράξη καλύπτουν τη στρατηγική αμερικανική βάση στην Αλεξανδρούπολη. Αντίστοιχα, συστοιχίες Patriot στην Κάρπαθο εντάσσονται στο ίδιο πλέγμα στρατιωτικής διάταξης που προστατεύει τη βάση της Σούδας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Μητσοτάκης και η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρούν να πλασάρουν τη θέση της χώρας ως εγγυήτρια του κυπριακού λαού και των γύρω περιοχών, ως πρωτοπόρα στην Ευρώπη σε σχέση με τα «προστατευτικά» της αντανακλαστικά, ως πόλος σταθερότητας στην περιοχή και πάντα «στη σωστή πλευρά της ιστορίας». Μέσα από αυτή τη στάση, σύμφωνα με το κυβερνητικό αφήγημα, η χώρα υποτίθεται ότι αποκομίζει και τα αντίστοιχα οφέλη.

Τα οφέλη, βέβαια, τα αποκομίζουν οι κυρίαρχες ομάδες της ελληνικής αστικής και πολιτικής ελίτ, για τις οποίες βασικός όρος κερδοσκοπίας είναι η στενή σύνδεση με το αμερικανονατοϊκό άρμα. Πρώτοι και καλύτεροι οι Έλληνες εφοπλιστές, που μεταφέρουν το αμερικάνικο LNG προς την Ευρώπη και την Ασία. Μόνο μέσα στο 2026 επένδυσαν πάνω από 11 δισ. δολάρια σε νέα πλοία (πολλά από αυτά LNG carriers) ενώ ταυτόχρονα κερδοσκοπούν από την εκτόξευση των ναύλων και των ασφαλίστρων που προκαλεί ο πόλεμος, μεταφέροντας το κόστος και τον κίνδυνο στους ναυτεργάτες, τους οποίους πιέζουν να υπογράψουν συμβόλαια αποδοχής κινδύνου.

Στο ίδιο πλέγμα συμφερόντων εντάσσονται και οι ελληνικοί ενεργειακοί και κατασκευαστικοί όμιλοι, που συνεργάζονται με αμερικάνικες και ισραηλινές εταιρίες σε έργα φυσικού αερίου, LNG και ενεργειακών διασυνδέσεων, μετατρέποντας την Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο για την προώθηση των συμφερόντων των αμερικάνικων ενεργειακών κολοσσών.

Πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη φαίνεται να πήρε και η κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία πουλώντας το αφήγημα της «προστασίας του ελληνισμού» εμφανίστηκε να ανεβαίνει δημοσκοπικά. Έτσι ο πόλεμος χρησιμοποιείται και ως εργαλείο τοποθέτησης σε δεύτερο πλάνο των ζωτικών λαϊκών προβλημάτων αλλά και των εγκληματικών ενεργειών και σκανδάλων της κυβέρνησης (Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ), σε μια προσπάθεια συσπείρωσης «κάτω από τη σημαία» των απογοητευμένων δεξιών (και όχι μόνο) ψηφοφόρων. Η κυρίαρχη προπαγάνδα, μάλιστα, αντιστρέφει χυδαία την πραγματικότητα και μετατρέπει την de facto εμπλοκή σε πολεμικές περιπέτειες σε «ασφάλεια» και «σταθερότητα».

Η πολεμική συναίνεση και οι αντιπολιτευτικές διεργασίες

Στο πλαίσιο της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης, ΠΑΣΟΚ, Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ δήλωσαν ότι ορθώς έγινε η αποστολή των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο, αρκεί να μην υπάρξει… εμπλοκή της χώρας μας στον πόλεμο. Λες και η προστασία των νατοϊκών βάσεων και των αμερικάνικων υποδομών στην Κύπρο, αλλά και ο ρόλος που παίζουν οι αμερικάνικες βάσεις στη χώρα μας (με ειδική αιχμή τη Σούδα) ως χώροι τροφοδοσίας, ανεφοδιασμού και γενικότερης υποστήριξης, δεν συνιστούν ήδη συμμετοχή στον πόλεμο. Λες και η συμμετοχή μας στο ΝΑΤΟ και η στρατηγική συμμαχία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ επί Τσίπρα θεσμοθέτησε, δεν αποτελούν μια συνεχή πολεμική δέσμευση.

Όσο κι αν η κεντροαριστερά επιχειρεί να κρυφτεί πίσω από το δάχτυλό της, μιλώντας για «μη εμπλοκή» και προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στο κυρίαρχο εθνικό αφήγημα και διαφοροποιήσεις τύπου Σάντσες, η ίδια η πραγματικότητα τη διαψεύδει. Μια πραγματικότητα βαθιά πολεμοκάπηλη, στη διαμόρφωση της οποίας η ίδια η κεντροαριστερά έχει συμβάλει καθοριστικά.

Έτσι, οι δυνάμεις αυτές, που εξακολουθούν να βρίσκονται σε διεργασία ανασυγκρότησης (ας μην έχει ακόμη ανακοινωθεί το κόμμα του Τσίπρα), συνδιαμορφώνουν μαζί με την κυβέρνηση και ένα νέο ΤΙΝΑ («δεν υπάρχει εναλλακτική»). Ένα ΤΙΝΑ που νομιμοποιεί τη συμμετοχή της χώρας στους ειδικούς ρόλους της πολεμικής στρατηγικής της συλλογικής Δύσης και προετοιμάζει το έδαφος για βαθύτερους κύκλους κλιμάκωσης.

Η στασιμότητα αυτών των κομμάτων και η αδυναμία κεφαλαιοποίησης της κοινωνικής δυσαρέσκειας είναι ενδεικτική του ρόλου τους. Όταν στο παρελθόν έχεις επιβάλει νεοφιλελεύθερες πολιτικές και η πολιτική σου πρόταση εξακολουθεί να κινείται γύρω από τα δημοσιονομικά σύμφωνα, την ισχύουσα πραγματικότητα των δυνάμεων της εργασίας, τη λογική της απελευθέρωσης των αγορών ενέργειας, τις ιδιωτικοποιήσεις στρατηγικών τομέων και αδιαπραγμάτευτων λαϊκών αγαθών, τους νατοϊκούς εξοπλισμούς και γενικότερα το πλαίσιο που ορίζει τη μεταμνημονιακή πραγματικότητα, τότε οι διαφορές που εκφέρεις από τις κυβερνητικές πολιτικές είναι κυρίως φυσιογνωμικές και επικοινωνιακές. Το επαναλανσάρισμα των σημαιών του ΠΑΣΟΚ ή ο θόρυβος γύρω από την «Ιθάκη», όσο κι αν προκαλούν μια πρώτη μιντιακή εντύπωση, είναι καταδικασμένα να ξεθωριάσουν.

Η εσωκομματική φαγωμάρα και η αμήχανη «διεύρυνση» του ΠΑΣΟΚ ενόψει συνεδρίου (σίριαλ Πελεγρίνη, διαγραφή Κωσταντινόπουλου), καθώς και η γενικότερη αναμονή όλων αυτών των κομμάτων για το πότε, πώς και πού θα ανακοινώσει ο «μεσσίας» ή «ανταγωνιστής» (ανάλογα με την οπτική) Τσίπρας το νέο κόμμα, είναι ενδεικτικές μιας κατάστασης αστικών πολιτικών δυνάμεων που, παρότι προωθούνται από μερίδα των οικονομικών ελίτ, δεν έχουν ακόμη βρει τις κατάλληλες «φόρμουλες» για να διεκδικήσουν μια πιο ηγεμονική θέση. Πάντως ο Θανάσης Καρτερός, στην ΕΦΣΥΝ του περασμένου Σαββατοκύριακου, έθεσε ανοιχτά το ερώτημα «Μήπως πρέπει να βιαστεί ο Τσίπρας;», δίνοντας ουσιαστικά και την απάντηση. Κάτι θα ξέρει…

Ο έτερος υπό διαμόρφωση πολιτικός φορέας που φαίνεται να επηρεάζει τη διάταξη των κεντρικών αντιπολιτευτικών πολιτικών δυνάμεων, δηλαδή το κόμμα Καρυστιανού, φαίνεται στις  τελευταίες δημοσκοπήσεις να χάνει μέρος της αρχικής του δυναμικής. Τα πρώτα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά της πολιτικής κατεύθυνσης αυτού του φορέα τα έχουμε ήδη δει. Πρόκειται για μια υπό διαμόρφωση δύναμη με γενικόλογο πολιτικό λόγο και αντιδραστικές – σκοταδιστικές αιχμές, η οποία δεν αναδεικνύει επί της ουσίας τη λογική των ιδιωτικοποιήσεων, της ελαχιστοποίησης του κόστους και της υπονόμευσης των δημόσιων υπηρεσιών και αγαθών προς όφελος της λογικής του κέρδους, που οδήγησαν στο έγκλημα των Τεμπών.

Με αυτή την έννοια, ο νέος αυτός πολιτικός φορέας λειτουργεί τελικά ως παράγοντας περαιτέρω συντηρητικοποίησης του πολιτικού σκηνικού. Η απομάκρυνση από το αυθεντικά λαϊκό, αντιφατικό και πολυτασικό κίνημα των Τεμπών φαίνεται να λειτουργεί ως «αναγκαίος» όρος για τη δημιουργία ενός πολιτικού κόμματος, την ίδια στιγμή όμως λειτουργεί και ως αιτία απώλειας της αρχικής του δυναμικής.

Συναίνεση vs πραγματικότητα

Η συγκυρία για την κοινωνική πλειοψηφία είναι δυσμενής και η αστική πολιτική που τροφοδοτεί αυτή την κατάσταση έχει, επί της ουσίας, τη συμφωνία των κύριων κομμάτων του πολιτικού συστήματος. Το 62,1% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το εισόδημά του τελειώνει πριν περάσει ο μήνας, ενώ περίπου ένα στα τέσσερα νοικοκυριά αδυνατεί να πληρώσει λογαριασμούς ενέργειας. Οι πραγματικοί μισθοί στην Ελλάδα βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ, μαζί με τη Βουλγαρία, ενώ η ενεργειακή φτώχεια παραμένει ιδιαίτερα υψηλή και τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμούς που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και το 30% ετησίως.

Και όλα αυτά ενώ βλέπουμε να εξελίσσεται ένα νέο κύμα αύξησης των τιμών σε καύσιμα και είδη πρώτης ανάγκης, που προκαλεί ο πόλεμος των ιμπεριαλιστών στο Ιράν (με συμμετοχή και της χώρας μας) και μια αυξανόμενη μείωση των κοινωνικών δαπανών προς θυσία των εξοπλισμών, της πολεμικής προετοιμασίας και του χρέους. Ενδεικτικός «οδοδείκτης» αυτής της κατεύθυνσης ήταν το Μεσοπρόθεσμο (2026-2027), που έθεσε αυστηρά όρια στις κοινωνικές δαπάνες και περιόρισε τη χρηματοδότηση βασικών τομέων όπως η παιδεία και η υγεία.

Η συγκεκριμένη συνθήκη συνοδεύεται από ένα ιδεολογικό «τσιμέντωμα», με καλλιέργεια χαμηλών προσδοκιών, υπονόμευση συλλογικών αγώνων και αντιστάσεων, νέο γύρο ενίσχυσης του κοινωνικού αυτοματισμού, κανονικοποίηση του πολέμου και προώθηση μυθευμάτων περί της δήθεν γεωπολιτικής αναβάθμισης της χώρας ως παράγοντα «σταθερότητας» και προστάτιδας του «απανταχού ελληνισμού».

Η πρωτοκαθεδρία της ΝΔ, και γενικότερα το διαρκές επιχειρούμενο καθεστώς συναίνεσης,  είναι τελικά τόσο «σταθερά» όσο και τα οικονομικά, πολιτικά και ιδεολογικά θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζονται.