Γιώργης-Βύρων Δάβος - kosmodromio.gr

H πραγματικότητα παραμένει: η νεοφιλελεύθερη πολιτική αδιαφορεί για την πραγματική προστασία της φυσικής κληρονομιάς, του κλίματος και των πολιτών.

Μετά τον καύσωνα, η εποχή των πυρκαγιών έχει ξεκινήσει και στην ιταλική χερσόνησο, στην Καταλονία, αλλά κυρίως στη Γαλλία, όπου οι τρομακτικές εικόνες από τη Μασσαλία, προοιωνίζονται ένα δύσκολο μέλλον. Όχι μόνον στο πεδίο των πυρκαγιών, όσο και στις επερχόμενες οικολογικές και περιβαλλοντικές συνέπειες, και φυσικά τον οικονομικό αντίκτυπο, που οι καταστροφές θα φέρουν.Τη στιγμή που οι ηγέτες της Γαλλίας και της Ιταλίας, Εμανουέλ Μακρόν και Τζόρτζια Μελόνι, είναι δύο από τους πιο διαπρύσιους υποστηρικτές της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ για να σκιαμαχήσει η ήπειρος με ανύπαρκτους εχθρούς εξ Ανατολών, οι χώρες τους βρίσκονται ανυπεράσπιστες, με ανεπαρκή μέσα και περικοπές σε προσωπικό και κονδύλια για την πυρόσβεση.

Πάνω από 7.000 εκτάρια έχουν απανθρακωθεί στη νότιο Γαλλία από τη μεγάλη πυρκαγιά στη Μασσαλία, παρά τη μεγάλη κινητοποίηση δυνάμεων πυρόσβεσης. Η επαναλαμβανόμενη δυσχέρεια που αντιμετωπίζουν οι αρχές να αντιμετωπίσουν τα πύρινα μέτωπα, κάθε χρόνο πλέον, τροφοδοτούν εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσον οι χώρες της Μεσογείου δίνουν τη δέουσα σημασία στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Οι φωτιές στα δάση, που ενισχύονται από την ένταση του φαινομένου της κλιματικής κρίσης πλέον αποτελούν νομοτέλεια -πιο πιθανή από τον πόλεμο- και δεν επιτρέπουν πια «αιφνιδιασμούς». Ακόμη και σε χώρες όπως η Γερμανία, όπως είδαμε φέτος. 

Μετά τη μεγάλη καταστροφή στη Ζιρόντ, το 2022, η Γαλλία υποτίθεται πως έχει λάβει στα σοβαρά τον σχεδιασμό για τα πύρινα μέτωπα και πως διαθέτει επαρκή μέσα. Σήμερα, η Γαλλία διαθέτει 12 αεροσκάφη Canadair και οκτώ Dash-8 Q400, αλλά μέρος αυτού του στόλου είναι ακινητοποιημένο λόγω προβλημάτων συντήρησης. Μόνο πέντε Canadair είναι σε λειτουργία. Η Υπηρεσία Πολιτικής Ασφάλειας του Περπινιάν μόλις εξοπλίστηκε με το νέο Dragon 66, ένα ελικόπτερο Airbus H145 D3 ικανό να μεταφέρει 1.000 λίτρα νερού.

Η ανάγκη να δημιουργηθεί ένας νέος στόλος είναι πιεστική, καθώς τα πυροσβεστικά αεροσκάφη έχουν αρχίσει να μην επαρκούν λόγω της συχνότητας και της έντασης των φαινομένων που έχουν εμφανιστεί ξαφνικά στο σύνολο της εθνικής επικράτειας. Αντιμέτωπη με συχνότερα και πιο έντονα κύματα καύσωνα και ισχυρούς άνεμους, που στην περίπτωση της Μασσαλίας πνέουν σε μεγάλη ένταση, η Γαλλία είναι αναγκασμένη να καλέσει ξένη βοήθεια. Μετά τη Ζιρόντ, η Γαλλία των Rafale και της ανθηρής στρατιωτικής βιομηχανίας, το μόνο που έπραξε ήταν να παραγγείλει (μόλις) άλλα τέσσερα Canadair για να ανανεώσει τον στόλο. Εντούτοις, οι πολύ μεγάλες προθεσμίες αποστολής (όχι πριν από το 2028 και το 2029) και το «κόστος» του εξοπλισμού (μεταξύ 50 και 60 εκατομμυρίων ευρώ για την αεροπορία) εμπόδισαν την διαδικασία. Βέβαια, εάν επρόκειτο για ένα Rafale, με ακόμη μεγαλύτερο προϋπολογισμό (μαζί και με τον εξοπλισμό του) από έναν στόλο Canadair, η Γαλλία δεν θα δίσταζε να δαπανήσει όσα κι εάν χρειάζεται.

Για την ανανέωση του στόλου της, πλέον η Γαλλία βασίζεται σε δύο επιλογές. Η πρώτη: η Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της συνολικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών στο έδαφός της, έχει παραγγείλει από την καναδική εταιρεία De Havilland Canada 22 νέα «υδροβομβαρδιστικά», το DHC 515. Δύο από αυτά τα αεροσκάφη έχουν προγραμματιστεί για τη Γαλλία, αλλά προφανώς όχι πριν από το 2028. Η δεύτερη επιλογή που έχει η Γαλλία είναι να αναπτύξει ένα φιλόδοξο εγχώριο πρόγραμμα για την ανάπτυξη του δικού της πυροσβεστικού αεροσκάφους: το Frégate-F100 από την Hynaero.

Σύμφωνα με την εταιρεία Hynareo, η οποία όμως υπολογίζει ότι τα πρώτα λειτουργικά αεροσκάφη θα βρεθούν στη μάχη με τις φλόγες, το 2031, τα αεροσκάφη αυτά θα είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά. Η επιχειρησιακή τους ταχύτητα θα είναι 250 κόμβοι, σε σύγκριση με  τους 175 του Canadair και θα μεταφέρει 10 τόνους νερού, έναντι 6 που φορτώνει το  παλαιό μοντέλο που χρησιμοποιείται σήμερα. Το Frégate-F100, επίσης εξοπλισμένο με αυτόματο χειρισμό, θα ήταν επομένως πιο αποτελεσματικό από το Canadair. Προς το παρόν, αυτό το βομβαρδιστικό νερού είναι ένα έργο, με επικεφαλής την νεοσύστατη εταιρεία Hynaero, στην οποία έχουν προσχωρήσει η Airbus Defence and Space. Ένα μοντέλο επικυρωμένο από το Εθνικό Γραφείο Αεροδιαστημικών Μελετών και Έρευνας (Onera).Η Airbus επένδυσε σε αυτό το έργο και στην καινοτομία, επίσης με ένα κιτ πυρόσβεσης ειδικά σχεδιασμένο για στρατιωτικά αεροσκάφη, το οποίο ολοκληρώθηκε πρόσφατα με επιτυχία.

Η ανάπτυξη αυτού του σχεδίου θα κοστίσει 1 δισεκατομμύριο ευρώ έως το 2031 και μια πρώτη πτήση πρωτοτύπου έχει προγραμματιστεί για το 2029. Στην Αεροπορική Έκθεση του Παρισιού, η Hynaero εξασφάλισε χρηματοδότηση 7 εκατομμυρίων ευρώ από το ταμείο «Γαλλία 2030» και την περιοχή Νότιας Προβηγκίας-Άλπεων-Κυανής Ακτής.

Όμως η πραγματικότητα παραμένει: η νεοφιλελεύθερη πολιτική αδιαφορεί για την πραγματική προστασία της φυσικής κληρονομιάς, του κλίματος και των πολιτών. Τα ψιχία που εκταμιεύουν κράτη σαν τη Γαλλία για να έχουν μόλις μία ανεπαρκή πολιτική προστασία είναι δυσανάλογα με εκείνα που διατίθενται σε έργα και παρεμβάσεις που επιτείνουν την κλιματική κρίση, αδιαφορούν για το περιβάλλον, την αύξηση της θερμοκρασίας. Όσο το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών εξαπλώνεται, ο αντίκτυπός του στην ποιότητα του αέρα αυξάνεται επίσης σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με την έκθεση που δημοσίευσε το Εθνικό Ινστιτούτο Βιομηχανικού Περιβάλλοντος και Κινδύνων (INERIS), οι πυρκαγιές στη Ζιρόντ το 2022 εξέπεμψαν σημαντικές ποσότητες λεπτών σωματιδίων, προκαλώντας κορυφώσεις ρύπανσης σε μεγάλο μέρος της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού.

Στην Ιταλία, την απροθυμία να ενισχυθεί ο μηχανισμός πυρόσβεσης δικαιολογείται με την στατιστική αποτίμηση πως τα τελευταία χρόνια σημειώνονται λιγότερες πυρκαγιές! Ίσως γιατί πλέον, σε πολλές περιοχές (βλέπε Καλαβρία ή Σικελία) ήδη έχουν απανθρακωθεί τεράστιες εκτάσεις, που για κάποιον καιρό, έως ότου αναγεννηθεί το φυσικό περιβάλλον, δεν θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα πυρκαγιάς.

Η Ε.Ε. αρκείται στο θερινό της σχέδιο ετοιμότητας για τις δασικές πυρκαγιές, να προβλέπει ότι 650 πυροσβέστες από 14 ευρωπαϊκές χώρες  έχουν αναπτυχθεί στρατηγικά σε τοποθεσίες υψηλού κινδύνου στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Επιπλέον, 22 πυροσβεστικά αεροσκάφη και 4 ελικόπτερα έχουν σταθμεύσει σε 10 κράτη μέλη για να επεμβαίνουν σε περίπτωση ανάγκης. Συντονισμένοι και συγχρηματοδοτούμενοι μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ε.Ε., αυτοί οι πόροι, τονίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα βοηθήσουν στον μετριασμό των κινδύνων και θα επιτρέψουν μια ταχύτερη και πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων. Αυτοί οι πόροι ενισχύουν τις εθνικές δυνατότητες.Στην πρόσφατη φωτιά στη Χαλκιδική, Βούλγαροι πυροσβέστες κλήθηκαν να συνδράμουν στις προσπάθειες πυρόσβεσης στην Ελλάδα, όπου εκατοντάδες οργανικές θέσεις πυροσβεστών παραμένουν ακόμη κενές, λείπουν  Canadair, αλλά -ακολουθώντας το παράδειγμα του Μακρόν για αύξηση στρατιωτικών δαπανών- παραγγέλνουμε ακόμη μία Belhara για να διαθέσουμε στο ΝΑΤΟ.

Οι ανεπαρκείς και ad hoc κάθε χρόνο σχεδιασμοί εστιάζονται μόνο στα δυνητικά προληπτικά μέτρα κι όχι σε μία μκροπρόθεσμη αποτίμηση των αποτελεσμάτων και της βιωσιμότητας στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Πράγμα που σημαίνει πως η προετοιμασμένη για έναν πόλεμο (που δεν έρχεται ποτέ όπως στην Έρημο των Ταρτάρων του Ντίνο Μπουτζάτι) Ε.Ε. θα μένει πάντα -σε τελική ανάλυση ηθελημένα-απροετοίμαστη κι ανυπεράσπιστη στη μάχη κατά των πυρκαγιών.