Σοβαρά επεισόδια ξέσπασαν στα Τίρανα κατά τη διάρκεια φοιτητικών κινητοποιήσεων για το κόστος σπουδών, τις ελλείψεις στην εκπαίδευση και τις επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, πυρπολήθηκε το Υπουργείο Παιδείας, προκλήθηκαν καταστροφές σε καταστήματα και πραγματοποιήθηκαν 35 συλλήψεις. Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα αποκλείει την παραίτηση, ενώ οι διαδηλώσεις ενδέχεται να συνδεθούν με το ευρύτερο κύμα αντικυβερνητικής δυσαρέσκειας. 

Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης βρίσκεται η πολιτική και κοινωνική ένταση στην Αλβανία, καθώς οι φοιτητικές κινητοποιήσεις στα Τίρανα πνίγηκαν στα δακρυγόνα και την κατασταλτική βία των αστυνομικών δυνάμεων. Η διαμαρτυρία, που συνδέεται με το υψηλό κόστος σπουδών, τις ελλείψεις στην εκπαίδευση και τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων, προσλαμβάνει πλέον ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, καθώς εκφράζεται και η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται, διαδηλωτές πυρπόλησαν το Υπουργείο Παιδείας και δύο τραπεζικά καταστήματα. Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού για να διαλύσει το πλήθος.

Ο επίσημος απολογισμός των αρχών κάνει λόγο για 23 αστυνομικούς και έξι πολίτες που διακομίστηκαν στο νοσοκομείο, καθώς και για 35 συλλήψεις. Παράλληλα, αλβανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν και σε πανεπιστήμια άλλων πόλεων, μεταξύ των οποίων το Ελμπασάν και η Σκόδρα.

Ο Ράμα αποκλείει την παραίτηση – Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης

Οι συγκρούσεις, που συνεχίζονται για τρίτη ημέρα, έχουν επεκταθεί σε κεντρικούς δρόμους της αλβανικής πρωτεύουσας, ενώ η προαναγγελία νέας συγκέντρωσης διαμαρτυρίας εντείνει την αβεβαιότητα για την εξέλιξη της κατάστασης.

Ο Έντι Ράμα καταδίκασε τα βίαια επεισόδια, υποστηρίζοντας ότι σε αυτά συμμετέχουν και άτομα που δεν είναι φοιτητές. Σε δηλώσεις του στο Reuters ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί, παρά την ένταση των κινητοποιήσεων και τις πιέσεις που δέχεται η κυβέρνησή του.

Οι φοιτητικές διαδηλώσεις δεν φαίνεται να συνδέονται άμεσα με τις κινητοποιήσεις του καλοκαιριού, που έγιναν γνωστές ως «εξέγερση των φλαμίνγκο». Τότε, χιλιάδες διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτηση του πρωθυπουργού, τον οποίο κατηγορούσαν για διαφθορά και αυταρχισμό. Εκπρόσωποί τους είχαν προαναγγείλει την επιστροφή τους στους δρόμους το φθινόπωρο, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης των δύο κινηματικών ρευμάτων σε κοινές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις.

«Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή»

Η οργή των διαδηλωτών δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση, αλλά στρέφεται και κατά της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Χαρακτηριστικά, κατά τη διάρκεια των συγκεντρώσεων ακούστηκαν συνθήματα όπως «Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή», αποτυπώνοντας την αμφισβήτηση συνολικά του πολιτικού κατεστημένου.

Ενδεικτικό του κλίματος ήταν το περιστατικό κατά το οποίο δύο βουλευτές του Δημοκρατικού Κόμματος του Σαλί Μπερίσα επιχείρησαν να συμμετάσχουν στην πορεία, αλλά αποδοκιμάστηκαν έντονα από τους συγκεντρωμένους και αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν.

Από τις διαμαρτυρίες για την εκπαίδευση στην αμφισβήτηση της κυβέρνησης

Στον πυρήνα των φοιτητικών κινητοποιήσεων βρίσκονται τα προβλήματα της εκπαιδευτικής καθημερινότητας: οι ελλείψεις σε υποδομές, το υψηλό κόστος των σπουδών, η ανεπαρκής οικονομική στήριξη και οι περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης μετά την απόκτηση πτυχίου.

Οι διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι η κατάσταση έχει φτάσει σε οριακό σημείο, ενώ ορισμένοι κάνουν λόγο για «επανάσταση» και ζητούν την παραίτηση της κυβέρνησης. Έτσι, τα αιτήματα για την αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης συνδέονται πλέον με ευρύτερες διεκδικήσεις για πολιτική αλλαγή και αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Η κλιμάκωση έρχεται έπειτα από ένα καλοκαίρι ειρηνικών κινητοποιήσεων, οι οποίες είχαν ως αφορμή τα σχέδια κατασκευής πολυτελούς τουριστικού θερέτρου σε παρθένες ακτές της νότιας Αλβανίας. Η αμφιλεγόμενη επένδυση, την οποία υποστηρίζει ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, έχει βρεθεί στο επίκεντρο αντιδράσεων και δικαστικών διαμαχών.

Καταγγελίες για αστυνομική βία 

Η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Αλβανία εξέφρασε ανησυχία για τις εξελίξεις, δίνοντας έμφαση και στις καταγγελίες για υπέρμετρη χρήση αστυνομικής βίας σε βάρος διαδηλωτών και δημοσιογράφων. Παράλληλα, ζήτησε τη διερεύνηση των καταγγελιών και κάλεσε όλες τις πλευρές να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση της έντασης.

Τα γεγονότα στα Τίρανα αναδεικνύουν, έτσι, όχι μόνο τα προβλήματα της αλβανικής εκπαίδευσης, αλλά και τη βαθύτερη κοινωνική και πολιτική δυσαρέσκεια που εκφράζεται στους δρόμους. Το ερώτημα είναι αν οι φοιτητικές κινητοποιήσεις θα παραμείνουν επικεντρωμένες στα εκπαιδευτικά αιτήματα ή αν θα αποτελέσουν τον πυρήνα ενός νέου, ευρύτερου κύματος αμφισβήτησης της κυβέρνησης Ράμα.