Ηλιάνα Τεβουνά - kosmodromio.gr

Η επιτροπή του ταξίαρχου Τζάκομπ Νάγκελ στο Ισραήλ διέκρινε τις επόμενες απειλές προτείνοντας προετοιμασίες και μέτρα σε βάθος 10ετίας.

Ηέκθεση του Ισραηλινού ταξίαρχου Τζάκομπ Νάγκελ (Nagel Report) που δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα, 6 Ιανουαρίου 2025, είχε όλα τα «συστατικά» για να ταράξει τα νερά της ειδησεογραφίας εντός και εκτός Ισραήλ. Μεταξύ άλλων επειδή ανέλαβε να επισημάνει τις σημαντικότερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει το Ισραήλ και ο στρατός του μέσα στην επόμενη δεκαετία σε ένα ιδιαίτερα ρευστό περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον και να προτείνει τρόπους και λύσεις για την αντιμετώπισή τους.

Μεταξύ άλλων η έκθεση Nagel:

• Προσέφερε εκτίμηση γεωπολιτικών απειλών επαναφέροντας στο προσκήνιο την εντεινόμενη κόντρα Ισραήλ-Τουρκίας στο φόντο του νεοοθωμανικού οράματος Ερντογάν, των πρόσφατων δραματικών αλλαγών στη Συρία, της δεσπόζουσας γεωπολιτικά θέσης του Ιράν στην ευρύτερη περιοχή και των επεκτατικών βλέψεων του Ισραήλ στην ευρύτερη περιφέρεια της Μέσης Ανατολής. Υπό την έννοια αυτή δεν παρέλειψε μία εκτίμηση πιθανών νέων προκλήσεων και κινδύνων.
• Προχώρησε σε στρατηγικές συστάσεις ενθαρρύνοντας περαιτέρω τη μετατόπιση του κέντρου βάρους του ισραηλινού στρατού από την (ξεπερασμένη πλέον) «θέση άμυνας» στη θέση προληπτικής στάσης/επίθεσης.
• Προέβλεψε τις ανάγκες του ισραηλινού στρατού την επόμενη δεκαετία στο φόντο σχεδιασμών περί «Μεγάλου Ισραήλ», επισημαίνοντας την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από εισαγωγές πολεμικού υλικού ακόμη και από στενούς συμμάχους όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία.
• Υπέδειξε τις αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν την επόμενη δεκαετία στις στρατιωτικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού, προτείνοντας αλλαγή στο «μείγμα» των στρατιωτικών δαπανών ώστε να είναι 70% επιθετικό και 30% «αμυντικό». Πρότεινε αύξηση των κρατικών στρατιωτικών δαπανών κατά 9 με 15 δισεκατομμύρια Σέκελ (2,5 με 4,1 δισεκατομμύρια δολάρια) ετησίως την επόμενη πενταετία (ως το 2030) και κατά 3 δις. Σέκελ ετησίως μεταξύ 2030-2035.
• Πρότεινε επίσης την άμεση αύξηση της εγχώριας παραγωγής πυρομαχικών και όπλων ώστε να μειωθεί στο ελάχιστο δυνατό η εξάρτηση των πολεμοφοδίων του ισραηλινού στρατού από  εισαγωγές ακόμη και στενών συμμάχων όπως οι ΗΠΑ και η Γερμανία.
• Πρότεινε επενδύσεις και νέα σώματα στρατού με ειδίκευση σε καινοτόμες τεχνολογίες αιχμής όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι μάχες στο Διάστημα, η ανάπτυξη προγράμματος παραγωγής και αναχαίτισης υπερηχητικών πυραύλων, ανάπτυξη «αυτόνομης πλατφόρμας Υψηλής Ισχύος» για δυνατότητες ηλεκτρομαγνητικών όπλων, κ.α.

Ο ταξίαρχος Τζάκομπ Νάγκελ, πρώην επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας του Ισραήλ

Η πιθανότητα σύγκρουσης Ισραήλ-Τουρκίας

Η επιτροπή εκτιμά πως η Τουρκία εξελίσσεται σε μεγαλύτερη και πιο άμεση απειλή για το Ισραήλ από ό,τι το Ιράν, κυρίως λόγω της ενεργού συμμετοχής της Τουρκίας στις επιχειρήσεις κατάρρευσης της κυβέρνησης του τέως Προέδρου της Συρίας, Μπασάρ Άσαντ στις 8/12/24.  Θεωρεί πως η παρουσία των τουρκικών δυνάμεων στη Συρία μπορεί να γίνει «καταλύτης» για πιθανή διμερή σύγκρουση, υπολογίζοντας πολύ σοβαρά τις συχνές αναφορές της κυβέρνησης Ερντογάν σε μία σύγχρονη «ανασύσταση» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της αξιοποίησης του μουσουλμανικού στοιχείου στην περιοχή της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής για την εξάπλωση και αύξηση της τουρκικής γεωπολιτικής επιρροής και ισχύος.

Ως εκ τούτου, αρκετά ισραηλινά (και πολύ περισσότερο πολλά ελληνικά) ΜΜΕ συγκράτησαν τις εκτιμήσεις των συντακτών της έκθεσης Nagel σε ό,τι αφορά το συγκρουσιακό περιβάλλον αντιτιθέμενων συμφερόντων μεταξύ Ισραήλ-Τουρκίας, οι οποίες, πέρα από το προφανές ενδιαφέρον, έχουν μία ιδιαίτερη αξία: Η επιτροπή συστάθηκε το 2023, πριν τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτώβρη και πριν την άμεση έναρξη του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα. Φρόντισε εντούτοις να συμπεριλάβει άμεσα τις πρόσφατες, δραματικές αλλαγές στη Συρία και την ισχυρή πιθανότητα η χώρα αυτή που γειτονεύει με Ισραήλ και Τουρκία να μεταβληθεί σε ολισθηρό διάδρομο διμερών συγκρούσεων όχι άμεσων αλλά μάλλον μέσω «αντιπροσώπων».

Κάντε κλικ για να αποδεχτείτε cookies εμπορικής προώθησης και να ενεργοποιήσετε αυτό το περιεχόμενο

Η επιτροπή τονίζει ιδιαίτερα την υποστήριξη της Τουρκίας σε «εχθρικές» σουνιτικές ένοπλες φράξιες και οργανώσεις στη Συρία, (πολλές εκ των οποίων είναι παρακλάδια της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους) τονίζοντας πως αυτές μπορεί να θέσουν «σημαντική απειλή έναντι του Ισραήλ». Προειδοποιεί πως αυτές οι οργανώσεις μπορεί «να αρνηθούν να αναγνωρίσουν το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ» και να λειτουργήσουν σαν «αντιπρόσωποι της Τουρκίας δημιουργώντας ένα νέο μέτωπο».

Αναφέρει χαρακτηριστικά πως η παρουσία τουρκικών δυνάμεων και αντιπροσώπων στη Συρία αυξάνει την πιθανότητα «άμεσων στρατιωτικών συγκρούσεων» μεταξύ Ισραήλ-Τουρκίας και πως η άνοδος των οργανώσεων αυτών στην πολιτική εξουσία της Συρίας μπορεί να εξελιχθεί σε μία «άμεση και πιο σοβαρή απειλή από το Ιράν» η επιρροή του οποίου εκτιμάται πως περιορίστηκε μετά τις ισραηλινές σφοδρές επιθέσεις σε Λίβανο, Συρία και Γάζα.

Προειδοποιεί επίσης πως η αύξηση της τουρκικής γεωπολιτικής ισχύος στη Συρία μπορεί να σημάνει «σημαντικές απειλές» και «για άλλους περιφερειακούς παίχτες όπως η Αίγυπτος». Ζητά έτσι από την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ισραήλ να προετοιμαστούν για «πολλά σενάρια σύγκρουσης».

Και οι προετοιμασίες για πόλεμο Ισραήλ-Τουρκίας

Σε ό,τι αφορά αυτό το συγκεκριμένο ζήτημα, η έκθεση προτείνει από τώρα ισραηλινές προετοιμασίες για «πιθανό πόλεμο» με την Τουρκία προτείνοντας τα ακόλουθα βήματα:

Σε στρατιωτικό επίπεδο προτείνει αύξηση των στρατιωτικών δαπανών άνω του 8% ετησίως την επόμενη πενταετία και την επιπλέον απόκτηση σύγχρονων πολεμικών αεροσκαφών F-15, αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών, παραγωγή πολυάριθμων drone και επιπρόσθετων συστημάτων εξουδετέρωσής τους, δορυφορικά όπλα για την περαιτέρω ενίσχυση των δυνατοτήτων του Ισραήλ να εξαπολύει επιδρομές και πολεμικές επιχειρήσεις σε μακρινές χώρες.

Ζητά επίσης «βελτίωση» των ήδη υπαρχόντων συστημάτων αεράμυνας Iron Dome, David’s Sling, συστήματα Arrow και του νέου συστήματος λέιζερ Iron Beam.

Προτείνει ενίσχυση των (ακαθόριστων ως σήμερα… λόγω κατεχόμενων παλαιστινιακών και συριακών εδαφών) «συνόρων» του Ισραήλ ιδιαίτερα σε περιοχές όπου εντείνεται η τουρκική επιρροή (π.χ. Συρία) και μπορούν να δράσουν τουρκόφιλες οργανώσεις.

Ζητά συνεχή ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση προηγμένης τεχνολογικής υπεροπλίας και περισσότερες επενδύσεις στην εγχώρια πολεμική βιομηχανία και τεχνολογία αιχμής.

Επισημαίνει τον σφοδρό ανταγωνισμό πολεμικών βιομηχανιών Ισραήλ και Τουρκίας στις διεθνείς αγορές όπλων δίχως να υποτιμά καθόλου το γεγονός πως οι τουρκικές πολεμικές βιομηχανίες παράγουν «γρήγορες και φθηνότερες στρατιωτικές λύσεις».

Δεν ξεχνά το Ιράν…

Οι ίδιες συστάσεις ισχύουν και για την αντιμετώπιση του Ιράν, καθώς η επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί την Τεχεράνη μακροπρόθεσμα ως έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς αντιπάλους του Ισραήλ. Επισημαίνει την γοργή ανάπτυξη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος που θα μπορούσε να εξελιχθεί και σε στρατιωτικό, τονίζοντας πως ως τώρα το Ισραήλ είχε καταφέρει να το περιορίσει ή να το επιβραδύνει με «στρατιωτικές δράσεις και στρατηγικές επιχειρήσεις». Προτείνει, συνεπώς, την συνέχιση της στρατηγικής «αποτροπής» (προληπτικής ή  μη…) έναντι του Ιράν παράλληλα με τις προετοιμασίες  για πιθανές συγκρούσεις με την Τουρκία (με ή δίχως αντιπροσώπους), παρότι αυτό απαιτεί διαφορετικά επίπεδα ετοιμότητας.

Πέρα από τις παραπάνω επισημάνσεις και τις προειδοποιήσεις της επιτροπής Nagel, διακρίνει κανείς τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς του Ισραήλ για κλιμάκωση των επιθέσεων σε χώρες της περιοχής είτε με άμεσες ή έμμεσες πολεμικές συγκρούσεις, είτε με «επιθέσεις φιλίας» και στόχο νέες συμφωνίες του Αβραάμ προκειμένου να επιτευχθεί η αύξηση της ισραηλινής γεωπολιτικής ισχύος και η πλεονεκτική θέση σε νέους εμπορικούς δρόμους και ξένες αγορές σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον.

Οι προκλήσεις και οι σχεδιασμοί του Ισραήλ αναμένεται να φανούν περισσότερο ήδη από τους πρώτους μήνες της νέας κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, οι οποίες εκ των πραγμάτων θα (ξανα)βρεθούν σε διλήμματα και θα αναζητήσουν νέους τρόπους αντιμετώπισης των συγκρουσιακών διαθέσεων μεταξύ στενών συμμάχων όπως π.χ. η Τουρκία, που ας μην ξεχνάμε είναι χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, και το Ισραήλ, που δεν ανήκει στο ΝΑΤΟ αλλά έχει προνομιακές συμμαχικές και εταιρικές σχέσεις με τα νευραλγικά κέντρα εξουσίας στην Ουάσιγκτον.