ΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ των ΜΩΑΜΕΘΑΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΥΛΙΝΑ

Γράφει ο Βετεράνος

Σ΄ ένα από τα ψηλότερα σημεία της περιοχής Κουλίνα (η ονομασία είναι παραφθορά του ιταλικού collina=λόφος), μόλις λίγες δεκάδες μέτρα από το δημόσιο δρόμο, βρίσκεται περιφραγμένο, περιποιημένο και άγνωστο στους περισσότερους το "Τουρκικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο".

Αντικρυστά στην είσοδο βρίσκεται το μνημείο με την παρακάτω επιγραφή στα τουρκικά:

ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΝΤΑΙ

ΟΙ ΑΝΔΡΕΙΟΙ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΜΑΣ ΤΟΥ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ, ΤΩΝ

ΜΑΧΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΙ ΣΚΟΔΡΑΣ

ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ

ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΙΣΘΕΝΤΕΣ ΚΑΙ

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΕΣ,

ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ Η ΑΛΗΣΤΟΣ ΜΝΗΜΗ ΣΤΙΣ ΚΑΡΔΙΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

ΑΙΩΝΙΑ ΘΑ ΖΕΙ

Επισημαίνουμε ότι η Σκόδρα ήταν υπό Οθωμανική κυριαρχία από το 1479 και καταλήφθηκε από τους Μαυροβούνιους μετά από πολυχρονη κυριαρχία το 1913. Με επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων ενσωματώθηκε τότε στο νεοσύστατο Αλβανικό βασίλειο.

Ο "Πόλεμος της Ανεξαρτησίας" που μνημονεύεται στην επιγραφή είναι η ταραγμένη περίοδος 1918-1923 οπότε έγινε η Κεμαλική Επανάσταση που κατέληξε στη δημιουργία της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Παρά το ότι η επιγραφή είναι σαφής, δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε βιβλιογραφικές αναφορές για τις συνθήκες υπό τις οποίες βρέθηκαν στο νησί μας οι Τούρκοι στρατιώτες κατά την περίοδο 1912-1922.

Ξεφυλλίζοντας το αρχείο της τοπικής εφημερίδας; ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ επισημάναμε μια σχετική είδηση στο φύλλο της 14 Δεκέμβρη 1955 όπου αναφέρεται η άφιξη στο νησί του τούρκου Γενικού Προξένου Recep Ahmet Vazgan και του Γενικού Γραμματέα Bigat. Αυτοί είχαν επαφές με έναν εργολάβο ονόματι Ρίζο με σκοπό την κατασκευή τουρκικού νεκροταφείου. Προφανώς είναι το υπάρχον, το οποίο περιβάλλεται από τοίχο ύψους τριών περίπου μέτρων. Πέραν του μνημείου της φωτογραφίας δεν φαίνονται άλλοι τάφοι, ενώ στο χώρο του υπάρχει ένας οικίσκος και παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο χώρος πρέπει να χρησιμοποιούταν ως κοιμητήριο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους που μνημονεύει η επιγραφή. Αυτό φαίνεται από αναφορά στον "Οδηγό της νήσου Κέρκυρας κ.τ.λ." του Κ.Χ.Μ. Κυριάκη που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1902. Γράφει ο Κυριάκης στη σελίδα 86, αναφερόμενος στις Εκκλησίες :

"Μωαμεθανών: Τζαμίον μετά νεκροταφείου, εις λόφον Κουλίνα" και λίγο παρακάτω αναφερόμενος στα νεκροταφεία: "Μωαμεθανών. Εις θέσιν Κουλίνα" .

Δεν γίνεται μνεία για στρατιωτικό χαρακτήρα του νεκροταφείου και ούτε βέβαια ειδικά για τουρκικό. Πιθανόν ο οικίσκος στο χώρου του σημερινού νεκροταφείου να είναι κατάλοιπο του παλιού τζαμιού. Οπωσδήποτε το θέμα είναι ενδιαφέρον και μια εκτενέστερη έρευνα ίσως απέδιδε νέα στοιχεία.