«Ταψίλου»: Ένα τυχερό παιχνίδι (της Πρωτοχρονιάς) στην Κέρκυρα

Πριν από μερικές δεκαετίες και κυρίως  του 1960, ΄70 και ΄80 το «ταψίλου» ήταν ένα από τα πιο δημοφιλή τυχερά παιχνίδια στην Κέρκυρα στη διάρκεια των γιορτών των Χριστουγέννων και, κυρίως, την παραμονή, αλλά και την πρωτοχρονιά.  «Παιχνίδι» τρόπος του λέγειν, αφού πολλοί από τους παίκτες έφταναν στο σημείο να χάνουν μεγάλα ποσά και να κάνουν «μαύρες γιορτές.

Το «γουλί»

Πιο … αθώο ήταν το «γουλί» που έπαιζαν λιγότερο οι μεγάλοι και περισσότερο τα παιδιά. Τα παιδιά έπαιζαν με δεκάρες ή μισόφραγκα (κέρμα μισής δραχμής) και φράγκα (κέρμα μιας δραχμής).

Σε έναν ανοιχτό χώρο, στις Αργυράδες πήγαιναν στον Άη Γιάννη, στο Κατοχώρι, στο Παναχώρι και στ΄Αγιεργιού συγκεντρώνοντα 5- 6 ή και περισσότεροι. Έβαζαν μια πέτρα και σε απόσταση 10 – 15 μέτρων σε γραμμή στέκοταν και ο καθένας πετούσε το κέρμα προς τος «γουλί», την πέτρα. Όποιος έριχνε και το κέρμα έφτανε πιο κοντά στην πέτρα ήταν αυτός που «έστριβε» όλα τα κέρματα μαζί, δηλαδή πιάνοντας τα με το δυο ή και τρία δάχτυλα τα πετούσε ψηλά, «ταψίλου». Τα κέρματα έχουν δυο όψεις, από τη μια έχουν μια μορφή, την κορώνα και από την άλλη γράμματα, ενώ όλοι οι παίκτες σχημάτιζαν έναν μεγάλο κύκλο. Όταν τα κέρματα έπεφταν στο χώμα, αυτός που τα «έστριβε» έπαιρνε, κέρδιζε, όσα κέρματα ήταν «σταυροί», δηλαδή είχαν τη μορφή, κορώνα, προς τα πάνω. Όσα κέρματα ήταν «μάρκοι», δηλαδή τα γράμματα προς τα πάνω τα έπαιρνε ο δεύτερος παίκτης (αυτός που είχε ρίξει το κέρμα πιο κοντά στην πέτρα από τους υπόλοιπους παίκτες) και τα έστριβε. Έπαιρνε όσα κέρματα ήταν «σταυροί» και με αυτό τον τρόπο συνεχιζόταν το παιχνίδι. Μετά πάλι όλοι στη γραμμή πετούσαν το κέρμα στην πέτρα και με τον ίδιο τρόπο συνεχιζόταν το παιχνίδι…

Ταψίλου

Μια παραλλαγή του παραπάνω παιχνιδιού ήταν "ταψίλου" που έπαιζαν οι μεγάλοι με τάληρα  ή δεκάρικα ή εικοσάρικα, αλλά με τη διαφορά ότι χάνονταν ή κερδίζονταν πολλά χρήματα, ανάλογα με το ποντάρισμα.

Οι παίκτες έκαναν ένα πολύ μεγάλο κύκλο. Ένας αναλάμβανε να «στρίψει» δυο κέρματα, συνήθως τάληρα ή και δεκάρικα ή εικοσάρικα, έκανε «μάνα». Το ένα το έβαζε «σταυρό» και το άλλο «μάρκο». Οι υπόλοιποι πόνταραν στο χέρι του, αν δηλαδή έφερνε «σταυρούς ή μάρκους». Αν έφερνε «σταυρούς» κέρδιζε αυτός που «έστριβε», η μάνα,  το ποσό που είχε ποντάρει κάθε παίκτης. Αν έφερνε «μάρκους» έχανε και πλήρωνε σε κάθε παίκτη το ποσό που είχε ποντάρει. Πιο συχνά μετά το «στρίψιμο» ερχόταν «σταυρός και μάρκος», δηλαδή ένα κέρμα κορώνα και ένα γλάμματα. Σε αυτή την περίπτωση ο παίκτης «ξανάστριβε» μέρι να φέρει σταυρούς ή μάρκους. Όταν έφερνε «μάρκους» έχανε και «έστριβε», δηλαδή έκανε μανά ο επόμενος κοκ. Όπως καταλαβαίνετε, υπήρχαν ιδιαίτερα επιτήδειοι παίκτες που «έστριβαν» τα κέρματα με επιτηδειότητα φέροντας πάρα πολλές φορές «σταυρούς» και κερδίζοντας πολλά χρήματα.

 Επιτήδειοι στο «στρίψιμο» που το έκαναν με τέτοιο τρόπο, ώστε το κέρμα που ήταν σταυρός, το έριχναν «πλάκα», δηλαδή να μη γυρίζει, στρίβει, έτσι ώστε να πέφτει στο έδαφος σταυρός και να στρίβουν, γυρίζουν, το άλλο στον αέρα έχοντας πολλές πιθανότητες ότι θα έρθει «σταυρός για να κερδίσουν». Σε αυτή την περίπτωση κάθε παίκτης είχε δικαίωμα, όσο τα κέρματα, βρίσκονταν ψηλά στον αέρα, να πει «δεν πάει» («τα κόβω»), οπότε για τον συγκεκριμένο παίκτη το ποντάρισμα ακυρωνόταν.

Καταλαβαίνει κανείς ότι, όταν ο τζόγος φούντωνε, τα πονταρίσματα αυξάνονταν και παίζονταν μεγάλα ποσά με αποτέλσμα κάποιοι να χάνουν όλα όσα χρήματα είχαν επάνω τους ή ακόμα δανείζονταν μένοντας «ταπί» ή «τρώγοντας κανίστρα», όπως χαρακτηριστικά λένε στις Αργυράδες. Κάποιες φορές, ορισμένοι έψελναν και το περιβόητο "του βάλανε κανίστρα" με τη μελωδία και το ρυθμό του "αι γενεαί πάσαι" (Επιτάφιος Θρήνος - ( Στάση Τρίτη ) για να πικάρουν τον ή τους χαμένους με αποτέλεσμα να γίνονται τσακώματα (καυγάδες).

Γιώργος Κ. Καββαδίας