Στις 8 Σεπτέμβρη 1943 υπογράφεται ανακωχή άνευ όρων μεταξύ Ιταλίας και Συμμάχων και στις 9 οι Αμερικανοί αποβιβάζονται στο Σαλέρνο. Για τις ιταλικές δυνάμεις οι οποίες βρίσκονται στα νησιά του Ιονίου και υπάγονται στη μεραρχία Acqui (στην Κέρκυρα εδρεύει το 18ο Σύνταγμα πεζικού), αρχίζει το τέλος.

Στις εφτάμιση το πρωί της 13ης Σεπτέμβρη σημειώνεται γερμανικός βομβαρδισμός , ενώ αργότερα ρίχνονται προκηρύξεις που καλούν τους Ιταλούς σε παράδοση. Λίγες ώρες αργότερα η πρώτη προσπάθεια των Γερμανών να αποβιβαστούν αποκρούεται. Η Λουφτβάφε διενεργεί πολυάριθμους βομβαρδισμούς όλη την ημέρα προετοιμάζοντας τη μεγάλη νύχτα.

Το βράδυ η ιταλική φρουρά ενισχύεται με μονάδες από την Κεφαλονιά, φθάνοντας στις 8.000 άνδρες, ενώ καταπλέουν τα τορπιλοβόλα «Stocco» και «Sirtori» για να βοηθήσουν στην άμυνα. Ταυτόχρονα εκκενώνεται το στρατόπεδο στο Λαζαρέτο από τους πολιτικούς κρατούμενους (ανάμεσα σε αυτούς στελέχη του ΚΚΕ όπως ο Απόστολος Γκρόζος και ο Βασίλης Άνθης).

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, 10 Χαίνκελ 111 του Χ Αεροπορικού Σώματος της Λουφτβάφε, ρίχνουν ελαφρές εμπρηστικές βόμβες. Ξημερώνοντας του Σταυρού, 14 Σεπτέμβρη, η πόλη φλέγεται. Σημειώνει ο Γιώργος Αθανάσαινας:

«Στις 7 το πρωί η πυρκαϊά έχει πάρει φοβερές διαστάσεις. Η Κέρκυρα δεν είναι παράμία πυρά: το παν φλέγεται, καταστρέφεται και μεταβάλλεται σε σωρούς από πυρπολημένα ερείπια που καπνίζουν. Στρατιώτες και πολίτες, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, μέσα στις φλόγες και στην αποπνικτική ατμόσφαιρα, επιδίδονται με ηρωική αυταπάρνηση στο έργο της διάσωσης για να βγάλουν από τα ερείπια συζύγους, φίλους, γέρους, ανήμπορους». Σύμφωνα με τον ίδιο: «Η πυρπόληση της Κέρκυρας αποτέλεσε εσκεμμένη τρομοκρατική ενέργεια, με το μέγεθος της οποίας οι Γερμανοί αφενός απέβλεπαν να κάμψουν το ηθικό της ιταλικής φρουράς και αφετέρου αποσκοπούσαν να αποσοβήσουν και τη σκέψη ακόμα αντίστασης του ελληνικού πληθυσμού».

Επιμέλεια: Γιώργος Ζούμπος