Έκθεση ΓΣΕΕ: Η Ελλάδα προτελευταία στη φτώχεια στην ΕΕ και μια θλιβερή πρωτιά για τα Ιόνια Νησιά

H Ελλάδα παραμένει η δεύτερη φτωχότερη χώρας της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη εισοδήματα και κόστος ζωής. Την πρωτιά έχει η Βουλγαρία

Tο Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα την Ετήσια Έκθεση του 2025 για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση. (Διαβάστε όλη την έκθεση πατώντας ΕΔΩ)

Σύμφωνα με την έκθεση, περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια μετά την οικονομική κρίση, οι μισθοί στην Ελλάδα εξακολουθούν να παραμένουν σε επίπεδα που δεν διασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση για μεγάλο μέρος των εργαζομένων. Την περίοδο 2009–2024, ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός μειώθηκε κατά 32,8%. Ακόμα και στην πενταετία 2019–2024, η μείωση έφτασε το 1,1%, παρά την άνοδο κατά 2,9% στη διετία 2023–2024.

Κερδοφορία αντί για αμοιβή

Αν και η πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 1,2% την περίοδο 2019–2024, το μέσο πραγματικό ωρομίσθιο μειώθηκε κατά 4,7%. Από τους 11 βασικούς κλάδους της οικονομίας, η παραγωγικότητα αυξήθηκε σε 8, αλλά το ωρομίσθιο αυξήθηκε μόνο σε 2.

Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο κερδών στο ΑΕΠ ανήλθε το 2024 στο 50,2%, έναντι 41% στην ΕΕ, ενώ το μερίδιο μισθών υποχώρησε σημαντικά. Η άνοδος του αποπληθωριστή ΑΕΠ στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στην αύξηση των κερδών, με τις εισαγωγές να ακολουθούν και το μισθολογικό κόστος να κατατάσσεται τρίτο στη διαμόρφωση των τιμών.

Επιπτώσεις στη διαβίωση των μισθωτών

Το 2024, το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης των μισθωτών ανήλθε στο 8,8%, από 8% το 2023, τη στιγμή που ο μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 3,8%. Η Ελλάδα κατέχει τη δεύτερη χειρότερη θέση στην ΕΕ, καλύτερη μόνο από τη Βουλγαρία.

Ανησυχητικά είναι και τα υπόλοιπα στοιχεία:

29,3% των μισθωτών δεν μπορούσαν να ξοδέψουν ούτε ένα μικρό ποσό για προσωπικές ανάγκες (από 27,9% το 2023).

23,5% δήλωσαν αδυναμία συμμετοχής σε τακτικές δραστηριότητες αναψυχής.

Το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας στους μισθωτούς ανήλθε στο 57,1%, η υψηλότερη τιμή στην ΕΕ, ξεπερνώντας κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες τη δεύτερη, επίσης της Βουλγαρίας.

Συμπέρασμα: Παρά την ανάκαμψη του ΑΕΠ και τη συγκρατημένη αύξηση της κατανάλωσης, οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι, ενώ η ανισοκατανομή υπέρ των κερδών διευρύνεται. Η βελτίωση της οικονομίας δεν μεταφράζεται σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης για την πλειονότητα των εργαζομένων.

Παρά τη βελτίωση βασικών ποσοτικών μεγεθών της αγοράς εργασίας, η Ελλάδα πέρυσι κατέγραψε το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης, εμφανίζοντας καλύτερη επίδοση μόνο συγκριτικά με την Ιταλία. Ίδια είναι και η εικόνα όσον αφορά τη διαφορά του ποσοστού απασχόλησης μεταξύ ανδρικού και γυναικείου πληθυσμού, με την Ελλάδα να εμφανίζει και σε αυτή την κατηγορία τη δεύτερη μεγαλύτερη απόκλιση των εν λόγω ποσοστών στην ΕΕ-27.

Επίσης, το 2023 και οι 13 περιφερειακές ενότητες της Ελλάδας συνέχισαν να εμφανίζουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), χαμηλότερο από αυτό του μέσου όρου της ΕΕ. Οι πιο φτωχές περιφέρειες της χώρας ήταν το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη, στις οποίες το μέσο ΑΕΠ ανά κάτοικο κυμάνθηκε μεταξύ 16.100 και 17.100 PPS, επίπεδα που αντιστοιχούν μόλις στο 43,9% και 46,6% εκείνου της Περιφέρειας Αττικής, η οποία κατέγραψε το 2023 το υψηλότερο περιφερειακό κατά κεφαλήν εισόδημα (36.700 PPS). Αξίζει να τονιστεί ότι, εξαιρουμένης της Αττικής και του Νοτίου Αιγαίου, στις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας το ΑΕΠ ανά κάτοικο σε όρους PPS ήταν χαμηλότερο του μέσου όρου της οικονομίας. Συγκεκριμένα, στη Δυτική Ελλάδα κυμάνθηκε στο 71,6%, στη Θεσσαλία στο 74,6%, ενώ στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, που καταγράφει σε όρους PPS το τρίτο υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, στο 90,5%.

Αντανάκλαση των παραπάνω μεταβολών είναι και οι παρατηρούμενες ασυμμετρίες μεταξύ περιφερειών όσον αφορά βασικούς δείκτες της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους. Ενδεικτικά, στις περισσότερες περιφέρειες της χώρας το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρέμεινε το 2024 σε επίπεδο υψηλότερο του μέσου όρου της ΕΕ. Τα υψηλότερα ποσοστά εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στις περιφέρειες Ιονίων Νήσων (41,4%), Δυτικής Μακεδονίας (36,3%), Δυτικής Ελλάδας (35,2%), Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (33,8%), Βορείου Αιγαίου (33,2%) και Πελοποννήσου (32,3%). Αντίθετα, το 2024 κοντά στον εθνικό μέσο όρο της χώρας (26,9%) διαμορφώθηκαν τα αντίστοιχα ποσοστά στις περιφέρειες Θεσσαλίας (25,8%) και Στερεάς Ελλάδας (25,7%), ενώ τα λιγότερα επεισόδια φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίστηκαν το ίδιο έτος στην Ήπειρο (19,6%), στο Νότιο Αιγαίο (20,3%) και στην Κρήτη (20,7%).