Γράφει ο Μάκης Αρμένης*

Στους δρόμους, όπου η Αποκριά αναπνέει, δεν υπάρχουν σκηνοθέτες ούτε χαμόγελα κατόπιν εντολής. Υπάρχει μόνο η ζωή που μασκαρεύεται και γελά με τον εαυτό της.

Το καρναβάλι δεν είναι στολή, είναι μνήμη σε κίνηση. Δεν στήνεται, δεν σκηνοθετείται, δεν καταναλώνεται. Ή συμβαίνει ή περνά από μπροστά μας. Αυτό, με καθαρότητα και νηφαλιότητα, το επισημαίνει ο Αντώνης Κουρσάρης, φωτίζοντας μια αλήθεια που η πόλη συχνά προσπερνά για χάρη της εικόνας.

Το κορφιάτικο καρναβάλι γεννήθηκε ως λαϊκό βίωμα. Σάτιρα, πείραγμα, ανατροπή της καθημερινής τάξης. Η εξουσία γινόταν γελοία και ο απλός άνθρωπος αποκτούσε φωνή. Όχι θέαμα αλλά συμμετοχή, όχι θεατές αλλά σώματα στον δρόμο. Ο Κουρσάρης θυμίζει τη σκηνή στην «Τιμή της Αγάπης» της Τώνιας Μαρκετάκη. Εκεί δεν υπάρχει αναπαράσταση. Υπάρχει η ίδια η Κέρκυρα. Φτωχικά υλικά, πρόσωπα άλλοτε κρυμμένα κι άλλοτε εκτεθειμένα, κινήσεις άγαρμπες αλλά αληθινές. Η παλιά πόλη δεν λειτουργεί ως σκηνικό. Αναπνέει και συμμετέχει.

Στον αντίποδα, οι σημερινές παρελάσεις μοιάζουν διαφημιστικά διαλείμματα. Χορηγοί μπροστά, κάμερες στημένες, χαμόγελα κατόπιν εντολής. Ένα διατεταγμένο κέφι, όπου κάποιοι παρελαύνουν και οι πολλοί παρακολουθούν πίσω από κιγκλιδώματα. Το καρναβάλι γίνεται προϊόν και ο κόσμος κοινό, ξένος στον ίδιο του τον τόπο.

Η βενετσιάνικη εκδοχή δεν είναι εχθρός. Είναι κομμάτι της ιστορικής μας μνήμης, αισθητικά ενδιαφέρουσα, φροντισμένη, αποτέλεσμα κόπου και καλής πρόθεσης. Δεν χρειάζεται να την καταδικάσουμε. Χρειάζεται όμως να τη βάλουμε στη θέση της. Άλλο ιστορική επιρροή και άλλο πολιτιστική υποκατάσταση. Όταν η παράδοση γίνεται εικόνα χωρίς σώμα, χάνει το νόημά της.

Ιστορικά, αξίζει να τονίσουμε ότι η Κέρκυρα ποτέ δεν υιοθέτησε το καρναβάλι της Βενετίας ως δημόσιο θεσμό. Κατά την Ενετοκρατία (1400–1797) οι όποιες μασκέ εκδηλώσεις περιορίζονταν σε ιδιωτικούς αριστοκρατικούς κύκλους, χωρίς λαϊκή συμμετοχή, ενώ η αποκριά των δρόμων διατηρούσε τον αυτόνομο λαϊκό χαρακτήρα της, με σάτιρα, φάρσες και πεζοδρομιακή συμμετοχή. Η σύγχρονη εμφάνιση βενετσιάνικων μασκών μετά το 2000 αποτελεί κυρίως αισθητικό πρότυπο, όχι συνέχεια της ιστορικής παράδοσης.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, η προσπάθεια του Ανδρέα Στίνη και της Ομάδας Σατυρικού Καρναβαλιού δεν είναι απλώς αξιέπαινη. Είναι πολιτιστική πράξη. Από το 1979 κρατούν ανοιχτό έναν δρόμο αυθορμητισμού, σάτιρας και συλλογικής χαράς, που αξίζει να στηριχθεί και να αγκαλιαστεί από την πόλη. Χωρίς δήθεν, χωρίς χορηγούς και σκηνικά, με τσιμπούσια, τραγούδια, πειράγματα που δεν πληγώνουν και μια βαθιά αίσθηση κοινότητας. Εκεί η Αποκριά θυμάται τον εαυτό της. Θυμάται τον Διόνυσο της, όχι ως σύμβολο, αλλά ως βίωμα.

Η Κέρκυρα δεν χρειάζεται άλλο καρναβάλι για φωτογραφίες. Χρειάζεται δρόμους για να κατέβει ο κόσμος και να ξανασυναντηθεί. Η παράδοση δεν παρελαύνει. Βιώνεται. Και όταν συμβαίνει, ο Διόνυσος δεν χειροκροτεί. Καμαρώνει.

*Ο Μάκης Αρμένης είναι δημοσιογράφος - Το κείμενο από την προσωπική του σελίδα στο FACEBOOK