Η Όλγα Τσιλιμπάρη είναι φορέας πολλαπλών ιδιοτήτων και ταυτοτήτων. Είναι συνταξιούχος εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Συνδικαλίστρια με σταθερή παρουσία στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα. Γυναίκα και μητέρα. Κερκυραία. Και φυσικά μια πληθωρική προσωπικότητα.  Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά αντανακλώνται και στη χειμαρρώδη γραφή της. Δεν είναι χαρακτηριστικά και ιδιότητες που…«χώρεσαν» επί τούτου στα έργα της. Βγαίνουν αβίαστα μέσα από ένα χωνευτήρι βιωμάτων, καταγραφών, μνημονικών αναπαραστάσεων και αφηγήσεων.

Τα συγκεκριμένα «λοξά» διηγήματα «πατάνε» σε πολλαπλά επίπεδα και χρονικότητες. Τα  διατρέχει ένα κεντρικό νήμα που συνδέει την…μπουγάδα με το…πληκτρολόγιο. Στην προκειμένη περίπτωση η μπουγάδα δεν συνιστά απλώς και μόνο μια τοπική, φολκλορική πινελιά. Είναι αξιακός κώδικας και στάση ζωής, η συνεκδοχή των οικείων βιωμάτων και μνημών. Από την άλλη πλευρά, το πληκτρολόγιο είναι η συνεκδοχή της διανοητικής σκευής της συγγραφέως. Αυτές οι δύο συνεκδοχές δεν ανταγωνίζονται η μία την άλλη, αντίθετα αλληλοτροφοδοτούνται. Τα διηγήματα είναι στην ουσία χωροχρονικές ψηφίδες, στις οποίες οι τόποι και οι χρόνοι εναλλάσσονται και το παρόν μπλέκεται με το παρελθόν σε ένα αέναο γαïτανάκι: Πρόκειται για θραύσματα ζώσας μνήμης και εμπειρίας, ατομικής και συλλογικής, δύο εκφάνσεις που άλλοτε συναιρούνται και άλλοτε συγκρούονται.  Η συγγραφέας, ως δρων κοινωνικό και πολιτικό υποκείμενο, μας συστήνεται, μας συστήνει τους ανθρώπους της, πρόσωπα και πράγματα που την καθόρισαν, ιστορικά και πολιτικά ορόσημα, τομές φωτεινές αλλά και σκοτεινές. Επιτυχίες, όμορφες και ανθρώπινες στιγμές αλλά και ματαιώσεις…

Πρόκειται για λοξές, κινηματογραφικές ματιές στα μικρά και τα μεγάλα. Καταθέσεις ψυχής και ενδόμυχες σκέψεις και αναστοχασμοί χωρίς ίχνος στρογγυλέματος και ωραιοποίησης. Η γραφή είναι ευαίσθητη και ταυτόχρονα ιδιαίτερα αιχμηρή. Και φυσικά η διάθεση σε πολλά σημεία είναι ιδιαίτερα σκωπτική. Δεν είναι, άλλωστε,  τυχαίο ότι η κερκυραïκή ντοπιολαλιά διατρέχει όλο τον κορμό των διηγημάτων. Γιατί με αυτό το τοπικό ηχόχρωμα γαλουχηθήκαμε. Με αυτά τα ακούσματα  μεγαλώσαμε, αυτά νιώθουμε οικεία και αυτόν τον γλωσσικό κώδικα χρησιμοποιούμε, όταν θέλουμε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, να αποτυπώσουμε συναισθήματα και στιγμές. Χωρίς φόβο και πάθος. Αφιλτράριστα. Αυτές λοιπόν οι αφιλτράριστες καταθέσεις ψυχής, οι οποίες ισοδυναμούν με ταινίες μικρού μήκους, δεν δίνονται έτσι στον αέρα. Όλη αυτή η τοπογραφία και ανθρωπογεωγραφία δεν είναι ουδέτερη και στατική. Είναι δυναμική και εντάσσεται σε διάφορα κοινωνικά και πολιτικά συμφραζόμενα:  Μέσα από τις σκέψεις, τα όνειρα, τα πάθη, τις αδυναμίες και τη δράση των απλών, των ανωνύμων ανθρώπων σκιαγραφούνται όψεις της κοινωνικής, πολιτισμικής και πολιτικής ιστορίας της μεταπολεμικής Ελλάδας, της εποχής της δικτατορίας των συνταγματαρχών, της Μεταπολίτευσης και της σύγχρονης Ελλάδας. Με τα επίμαχα και συγκρουσιακά θέματα του πρόσφατου ιστορικού παρελθόντος να είναι πανταχού παρόντα όσο και να προσπαθούν οι εκάστοτε κρατικές πολιτικές να τα βάζουν κάτω από το χαλί. Και με τα σημερινά επίδικα και διακυβεύματα να μας θέτουν αμείλικτα ερωτήματα για το πώς και με ποιους όρους θα συμμετάσχουμε στη συγγραφή των τωρινών κεφαλαίων της Ιστορίας…

Σε άρρηκτη σύνδεση με τα παραπάνω ξεπροβάλλουν και τα καλώς και κακώς κείμενα του νησιού μας. Και αναδεικνύεται κυρίως ο τρόπος με τον οποίο έχουν εγγραφεί στο παλίμψηστο της πόλης και της μνήμης. Έτσι, ολόκληρες συνοικίες, ιστορικά και πολιτιστικά τοπόσημα και δημόσια κτίρια μετατρέπονται σε κινηματογραφικά σκηνικά: Το Καμπιέλο(πρώην Οβριοβούνι), η Σπιανάδα, η Παναγιοπούλα, ο Φοίνικας, η Ρανιατέλα, το μπαρ που βρισκόταν δίπλα στον σημερινό κινηματογράφο «Ορφέα»,  ο Ν.Α.Ο.Κ.  κ.ο.κ. . Αλλά και υλικά και χωρικά παλίμψηστα τα οποία, εκτός από τις διαδοχικές -βίαιες και μη- αλλαγές χρήσης και φυσιογνωμίας, όπως βομβαρδισμούς, εκτοπίσεις, απαλλοτριώσεις, ενσωματώνουν και τη μετέπειτα επιβεβλημένη λήθη… Όπως το παλιό νοσοκομείο, εκεί που είναι σήμερα το Αστυνομικό Μέγαρο, δίπλα από τα Γενικά Λύκεια. Εκεί που ήταν προπολεμικά το εβραïκό νεκροταφείο…Αλλά και η σημερινή εβραïκή συνοικία…Σε αυτά τα τοπόσημα εκτυλίσσονται ατομικές και οικογενειακές ιστορίες, φιλικές και ερωτικές σχέσεις αλλά και οι φωνές και οι ζωές των «άλλων», των ετεροτήτων που είτε ήταν για πολύ καιρό στο περιθώριο της «κανονικότητας» είτε βρέθηκαν στη μέγγενη των εκτοπίσεων και των διώξεων…Μαλτέζοι, Εβραίοι,  Ιταλοκερκυραίοι… Είναι ωστόσο και ιστορίες ανθρώπων που έμαθαν να συμβιώνουν και να συναρθρώνουν βιωματικά το «μαζί»:  Ορθόδοξοι, καθολικοί, αγγλικανοί, εβραίοι, ευαγγελικοί, ιεχωβάδες…

Και τέλος, μία συμβουλή προς επίδοξους αναγνώστες: Η αναζήτηση ενός…ουδέτερου, άχρωμου, μεταμοντέρνου και απολίτικου… χυλού στα διηγήματα της  Όλγας Τσιλιμπάρη είναι μάταιος κόπος. Διότι «κάθε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα, χώρους και καταστάσεις δεν είναι καθόλου τυχαία. Είναι ηθελημένη, εντελώς απροκάλυπτα, εμμονικά και κραυγαλέα στρατευμένη!»

                                                                                   Αγγελική Μουζακίτη

                                                         Ιστορικός, διδάσκουσα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Αναδημοσίευση από selidodeiktis