Κυρία Santé, Τζένη Καραβίτη - Βιβλιοπαρουσίαση Παρασκευή 23/5 Πάνω πλατεία

Κυρία Santé, Τζένη Καραβίτη, Εκδόσεις Ενύπνιο

Μια από τις παραμέτρους στις οποίες αξίζει να σταθεί κανείς προκειμένου να αποτιμήσει τη δύναμη και την αξία ενός βιβλίου είναι ο βαθμός και η ένταση με την οποία το βιβλίο αυτό τροφοδοτεί τη συζήτηση για τη σύγχρονη ποίηση. Αυτό σημαίνει ότι ο αναγνώστης καλείται να μην περιοριστεί σε μια εσωτερική, εντός πλαισίου ενατένιση, αλλά να ανοίξει το βλέμμα του προς τους ποιητικούς ορίζοντες στους οποίους το συγκεκριμένο βιβλίο στρέφεται και διευρύνει. Μια τέτοια περίπτωση ποιητικής συλλογής, που κεντρίζει την αναγνωστική συνείδηση να επεξεργαστεί το γενικότερο θέμα της ποιητικής συνθήκης της εποχής και τον συνιστωσών της είναι Η Κυρία Santé της Τζένης Καραβίτη. Πρόκειται για ένα σύνολο από τριάντα τρία ελευθερόστιχα ποιήματα τα οποία θέτουν με ιδιαίτερα ευθύ αλλά και ευαίσθητο τρόπο τρία βασικά ζητήματα που σχετίζονται με τρεις βασικές πτυχές του σύγχρονου –και όχι μόνο– ποιητικού φαινομένου: τις θεματικές δεξαμενές, το πρόσωπο του δημιουργού και το ποιητικό ύφος. Τα δύο πρώτα, μάλιστα, προκύπτουν ως προβληματισμοί από τον ίδιο τον τίτλο του βιβλίου, το όνομα μιας παρελθούσας γυναικείας μορφής με μυθιστορηματικό βίο και, το κυριότερο, μυθιστορηματικά χαρακτηριστικά. Η κυρία Santé, που έζησε στις αρχές του 20ου και αποτέλεσε το μοντέλο για τα γνωστά τσιγάρα, υπήρξε μια φιγούρα από τις πιο ελκυστικές, τις πιο ενδιαφέρουσες και προκλητικές της εποχής της.

Αρχικά, λοιπόν, είναι το θέμα της μνήμης που επανέρχεται συχνά στα ποιήματα της συλλογής και συνυφαίνεται στενά με την απώλεια και την απουσία. Η ποιήτρια επιστρέφει στο παρελθόν για να μπορέσει να ανασύρει από εκεί στιγμές, γεγονότα, περιστατικά, ανθρώπους και φωνές και να τις μνημειώσει, να τις απαθανατίσει, να τις «σφηνώσει» στο παρόν και το μέλλον. Η ανακλητική-αναπλαστική λειτουργία φαίνεται, δηλαδή, ότι πραγματοποιείται με σκοπό τη διαρκή, παντοτινή παρουσία των περασμένων μέσα στη συνείδηση και το αίσθημα της δημιουργού. Εδώ, ωστόσο, μπορεί κανείς να εντοπίσει μιαν αντίφαση. Γιατί η ποιήτρια, όπως και κάθε καλλιτέχνης, όταν καταφεύγει στο παρελθόν για να το φέρει στο παρόν, αναγκαστικά και εκ προθέσεως επιλέγει, λειαίνει, ωραιοποιεί τις λεπτομέρειες εκείνες που τελικά θα περάσουν στο ποίημα και θα συγκροτήσουν τον κεντρικό του ιστό. Το ποίημα δηλαδή όχι μόνο δεν αναπαράγει τη μνήμη, αλλά την παραλλάσει και την μορφοποιεί ανάλογα και κατά βούληση. Μετατρέπεται έτσι το ποίημα σε μνήμα της μνήμης και ο καλλιτέχνης όχι σε διασώστη αλλά σε παραγωγό της. Έτσι και η Καραβίτη όταν γράφει Αχ, αυτές οι αγάπες μου!/ Γλάροι ξεστρατισμένοι στην Εθνική,/ μηχανές απαστράπτουσες σε αγώνα cross,/ ροδώνες που τους κατάπιες η αντιπαροχή,/ αλμυρίκια σε παραλίες απροσπέλαστες,/ Νίκες αλήτισσες, φτερωτές// Αχ, αυτές τις αγάπες μου,/ τάχα εγώ τις ονειρεύτηκα/ ή ήταν όνειρα/ που άλλοι μου αφηγήθηκαν; («Αγάπες»), τεχνουργεί το παρελθόν της κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να μην μπορεί κανείς να πει με βεβαιότητα ότι αυτά που διαβάζει δεν έχουν υποστεί την καίρια, την καταλυτική παρέμβαση της δημιουργού, η οποία οδηγεί τελικά το αληθινό παρελθόν στη λήθη και τη λησμονιά επιλέγοντας, αντ’ αυτού, ένα καλλιτεχνικά μεταπλασμένο τοπίο και σκηνικό.

Για τη συγγραφέα

Η Τζένη Καραβίτη γεννήθηκε στα Φιλιατρά Μεσσηνίας. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία, Θέατρο και Θεατροπαιδαγωγική, με μεταπτυχιακές σπουδές στο UniversityofEssex και στο RoyalHollowayUniversityof London του Ηνωμένου Βασιλείου.

Έχει γράψει: Young Theatre Voices 2007: Ancientmyths and contemporarylife, Το Πορτοκάλι με την Περόνη-Θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες (μέλος της συγγραφικής ομάδας) (εκδόσεις του Πανελλήνιου Δικτύου για το Θέατρο στην Εκπαίδευση),…κι εμείς καλύτερα: 33 «Καλλιτεχνικά» παραμύθια (επιμ.) (έκδοση του Καλλιτεχνικού Σχολείου Αμπελοκήπων).

Έχει μεταφράσει:…να σκέφτεσαι τους άλλους: 12 ποιήματα του Παλαιστίνιου ποιητή Μαχμούντ Νταρουίς (Νήσος & Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση), Κρίστοφερ Φίλιπς, Καφέ Σωκράτης: νέα γεύση φιλοσοφίας (Κέδρος), Γκάζι Αλγκοζαΐμπι, Μια ερωτική ιστορία (Κέδρος) κ.ά.

Είναι ιδρυτικό και ενεργό μέλος του Πανελληνίου Δικτύου για το Θέατρο στην Εκπαίδευση (ΠΔΘΕ) και συμμετέχει στον σχεδιασμό, στον συντονισμό, στη διοργάνωση και την  υλοποίηση πολλών επιμορφωτικών προγραμμάτων του, μεταξύ των οποίων είναι και το πρόγραμμα «κι αν ήσουν εσύ;», που υλοποιείται από το ΠΔΘΕ και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα.

Το 2015 συμμετείχε ως ειδική επιστήμων-εμπειρογνώμων στην Ομάδα Εκπόνησης του Προγράμματος Σπουδών για το μάθημα «Θεατρικό παιχνίδι- Δραματοποίηση Κειμένων» των Καλλιτεχνικών Γυμνασίων.Από το 2011 ως το 2020 συμμετείχε στην Ομάδα Δημιουργικής Έκφρασης, που δημιούργησε εθελοντικά το ψηφιακό έργο Πολύτροπη Γλώσσα, για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2017). Έχει πάρει μέρος ως εισηγήτρια σε σεμινάρια για τη γλωσσική διδασκαλία και τη θεατρική εκπαίδευση. Ποιήματα, μεταφράσεις και δοκίμιά της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά (Culturebook, Περί ου, Fractal,Φρέαρ,Χάρτηςκ.ά.)  

Ως το 2015 υπηρέτησε στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση ως φιλόλογος.