Του Γιώργου Κ. Καββαδία

"Όπου ακούς πολλές καινοτομίες, κράτα μικρό ... καλάθι!"

Με εξαγγελίες για ενίσχυση των σχολείων της Κέρκυρας με διαδραστικούς πίνακες και άλλες ψηφιακές υποδομές ολοκληρώθηκε η επίσκεψη της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη για τα εγκαίνια του Κέντρου Καινοτομίας Κέρκυρας. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάστηκε απέχει σημαντικά από την καθημερινότητα που βιώνουν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, η ΕΛΜΕ, ο ΣΕΠΕ και η Ένωση Συλλόγων Γονέων Κέρκυρας επισημαίνουν ότι πίσω από τις βαρύγδουπες αναφορές στην «καινοτομία», τις «δεξιότητες» και τη «διασύνδεση με τις επιχειρήσεις» κρύβεται η πραγματικότητα της υποχρηματοδότησης, της υποβάθμισης και της εμπορευματοποίησης της δημόσιας εκπαίδευσης.

Θέτουν εύλογα ερωτήματα: Πώς μιλά η κυβέρνηση για καινοτομία όταν πολλά σχολικά κτίρια βρίσκονται σε κακή κατάσταση; Γιατί διατίθενται εκατομμύρια ευρώ για δεκατρία Κέντρα Καινοτομίας σε όλη τη χώρα, ενώ δεν υπάρχουν οι αναγκαίοι πόροι για τη συντήρηση των σχολείων, την ασφάλεια των μαθητών και τη δημιουργία σύγχρονων κτιριακών υποδομών; Γιατί εγκαταλείφθηκε το ΕΚΦΕ Κέρκυρας, μια δομή που επί χρόνια στήριζε τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών;

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην κατάσταση των εκπαιδευτικών. Όπως σημειώνουν οι φορείς, είναι προκλητικό να γίνεται λόγος για «ψηφιακή εποχή» και «αριστεία», όταν χιλιάδες εκπαιδευτικοί εργάζονται με μισθούς που εξανεμίζονται από την ακρίβεια και το τεράστιο κόστος στέγασης στην Κέρκυρα. Αντί για ουσιαστικές αυξήσεις, επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού και βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, λαμβάνουν υποσχέσεις και νέες ψηφιακές πλατφόρμες.

Την ίδια στιγμή, τα σχολεία συνεχίζουν να λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού. Η φετινή σχολική χρονιά ολοκληρώθηκε με δεκάδες κενά σε Γενική και Ειδική Αγωγή, ενώ οι μόνιμοι διορισμοί παραμένουν ανεπαρκείς. Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί φορείς  καταγγέλλουν ότι οι πολιτικές αυτές οδηγούν στη δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων, καθώς προωθούνται δομές «αριστείας» αντί της συνολικής αναβάθμισης όλων των δημόσιων σχολείων.

Επιπλέον, καταγγέλλουν το κλίμα αυταρχισμού στην εκπαίδευση, με πειθαρχικές διώξεις και καθαιρέσεις στελεχών επειδή συμμετείχαν στη νόμιμη Απεργία-Αποχή ενάντια στην αξιολόγηση και την κατηγοριοποίηση των σχολείων.

Οι κυβερνητικές διακηρύξεις περί εκσυγχρονισμού ακούστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση της αναστολής λειτουργίας επτά σχολικών μονάδων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Κέρκυρας για το σχολικό έτος 2026-2027. Πρόκειται για τα Δημοτικά Σχολεία Μαθρακίου, Οθωνών και Ερείκουσας, το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Κωφών και Βαρηκόων, καθώς και τα Νηπιαγωγεία Γιαννάδων, Ερείκουσας και το 5ο Νηπιαγωγείο Λευκίμμης Βιταλάδων.

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Κέρκυρα. Κάθε χρόνο δεκάδες σχολικές μονάδες, κυρίως δημοτικά και νηπιαγωγεία της περιφέρειας, αναστέλλουν τη λειτουργία τους. Το σχολικό δίκτυο συρρικνώνεται σταθερά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, με σοβαρές συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική στα ορεινά και απομακρυσμένα χωριά, όπου η υπογεννητικότητα, η εσωτερική μετανάστευση και η εγκατάλειψη της υπαίθρου μειώνουν συνεχώς τον μαθητικό πληθυσμό. Όπως έλεγε ο Βίκτωρ Ουγκώ, «εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή». Σήμερα, όμως, πολλοί υποστηρίζουν πως ισχύει και το αντίστροφο: όταν κλείνει ένα σχολείο, ένα χωριό οδηγείται στην ερήμωση.

Η συρρίκνωση του σχολικού δικτύου δεν αποτελεί μόνο εκπαιδευτικό ζήτημα. Είναι πρόβλημα κοινωνικής συνοχής και περιφερειακής ανάπτυξης, καθώς το σχολείο αποτελεί συχνά τον τελευταίο ζωντανό θεσμό μιας μικρής κοινότητας.

Το δημογραφικό πρόβλημα είναι υπαρκτό, όμως δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για το κλείσιμο σχολείων. Αντίθετα, η μείωση του αριθμού των μαθητών θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία για μικρότερα τμήματα, ποιοτικότερη διδασκαλία και ουσιαστική αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης.

Η υπογεννητικότητα, η μετανάστευση των νέων και η ερήμωση της υπαίθρου δεν προέκυψαν τυχαία. Αποτελούν συνέπειες διαχρονικών οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών που επιδείνωσαν τις συνθήκες διαβίωσης, αποδυνάμωσαν τις τοπικές κοινωνίες και, τελικά, οδήγησαν στη συνεχή συρρίκνωση του δημόσιου σχολείου. Οι εξαγγελίες περί «καινοτομίας» δύσκολα μπορούν να πείσουν όταν η πραγματικότητα δείχνει ότι, αντί να ανοίγουν νέα σχολεία, κάθε χρόνο μπαίνουν περισσότερα λουκέτα.